سرمقاله های سال گذشته
30 اسد

تقویت بنیادهای امنیتی در افغانستان

پدیده امنیت در سال روان، آسیب پذیرتر از سالهای قبل در این کشور بوده و نیروهای امنیتی داخلی و بین المللی موفق نشده اند که امنیت را بهتر از گذشته در افغانستان ایجاد کنند.
علی رغم هشدارها و تهدیدات جدی دولت و نیروهای ناتو در آوایل سال روان، طالبان توانستند که دامنه فعالیت های خود را در افغانستان گسترش داده و دست به اقدامات هراس افگنانه بیشتر در این کشور بزنند.
آمار اختطاف و آدم ربایی، عملیات نظامی، انتحاری و انفجاری در این سال به مراتب بیشتر از سالهای پیش بوده و طالبان با شیوه و روش گروگانگیری خود، بیشترین دستاوردهای سیاسی و تبلیغاتی را هم در سطح داخلی و هم بین المللی نصیب شده اند.
بازی های سیاسی که این گروه در رابطه با 21 تن تبعه کوریای جنوبی انجام داد، این گروه را بیش از هر زمان دیگر مطرح ساخت و در رسانه ها و مطبوعات افغانستان و جهان بازتاب وسیع یافت.
همین نوع اقدامات باعث شد که یک دید نو نسبت به آنان پدیدار شود. پیشنهاد مذاکرات سیاسی با طالبان از سوی برخی کشورها، از جمله برخی مقامات نظامی ایالات متحده امریکا در افغانستان، نشان دهنده یک نگرش جدید در رابطه با این گروه می باشد، گرچند بعضی مقامات حکومتی افغانستان، چندین سال است که این پیشنهاد را به عناوین مختلف پیشکش نموده، ولی تا کنون هیچگونه جواب مثبت، جز واکنش منفی از سوی گروه طالبان دریافت ننموده است.
اما اینبار که قضیه جنبه وسیع تر به خود گرفته، معلوم نیست که گروه طالبان، چه واکنشی به این مسئله نشان خواهد داد؟ چیزی که جنبه عکس العمل منفی طالبان را تقویت می کند، دستیابی آنان به قدرت و زمینه های بیشتر فعالیت در داخل افغانستان است. باز هم احتمال معامله از طرف های اصلی قضیه بعید نیست و ممکن طالبان هم به یک محاسبه جدید که منجر بر تغییر شیوه سیاسی شان شده باشد، رسیده باشند و بخواهند که با مشارکت سیاسی، حضور خود را در افغانستان تثبیت نمایند.
جنرال رابرت دیلیوکان، قوماندان عمومی دفتر مشترک انتقال امنیت امریکا به افغانستان در یکی از اظهارات جدید خود گفت که طالبان یک مشکل پیچیده است، اگر امسال از بین برده شوند، یکسال بعد دوباره فعال می شوند. وی افزود که طالبان قوی تر شده می روند و باید شورش ها از طریق سیاسی حل و فصل گردد.
اگر مشکلات افغانستان از راه گفتگو و مذاکرات سیاسی حل و فصل گردد، یک کار خوب و مناسب برای این کشور است. مردم افغانستان از جنگ و خشونت خسته شده و طرفدار ادامه این روند در کشورشان نیستند، اما مهم پذیرش این مسئله از سوی مخالفان مسلح است.
این سوال قابل طرح است که اگر آنان باز هم مانند گذشته، مذاکره و تفاهم را نپذیرفتند، وظیفه دولت افغانستان و نیروهای امنیتی به رهبری ناتو در مقابل آنها چیست؟
باید طرح و راهکاری در این زمینه هم وجود داشته باشد. دولت و همکاران بین المللی از جمله ایالات متحده امریکا معلوم نیست که در این قسمت چه تصامیمی اتخاذ کرده و چه طرح پیشنهادی مد نظر گرفته اند؟
آنچه که از اظهارات جنرال امریکایی استنباط می شود، این است که نیروهای پولیس و اردوی ملی افغانستان تقویت شود و آنان مجهز به تسلیحات مدرن و عصری به ویژه در سرحدات افغانستان با پاکستان شوند و سطح مسلکی آنها بالا برده شود.
متأسفانه در طول شش سال که فرصت زیادی برای کارهای اساسی در افغانستان بود، انجام نشده و حالا مشکل است که زیر بناهای امنیتی در کشور به زودی ساخته شود و افغانستان بتواند که مستقلانه در برابر هجوم تروریستان بایستد و از حیثیت سیاسی و اجتماعی خود به خوبی دفاع نماید.

طالبان روش جنگ را تغییر داده اند

پس از شکست حکومت طالبان و روی کار آمدن حکومت جدید در افغانستان و از زمانی که طالبان با جنگ های چریکی و پراکنده به حیات خود ادامه می دادند، تا کنون حدود هفت سال گذشته است. طالبان در یک سوی میدان جنگ و حکومت افغانستان و کشورها و قدرت های بزرگ و کوچک جهان با هزاران سرباز در سوی دیگر میدان جنگ به مبارزه با یکدیگر ادامه داده اند. اما نتیجه چنانکه امروز دیده می شود به نفع طالبان و ضرر دولت و نیروهای ناتو تمام شده است.
حمله بر مراسم هشت ثور در آغاز سال روان خورشیدی هشداری بود که خطر طالبان جدی تر شده است. فرار صدها زندانی از قندهار و از دست دادن و پس گرفتن چندین ولسوالی و حمله بر سفارت هند و نا امن شدن ولایت های همجوار کابل، نیز تاکیدی بر این بود که اوضاع جنگ به سود دولت تمام نمی شود.
پیش از این گفته شده بود که طالبان استراتیژی خود را در جنگ با دولت تغییر داده اند و از این طریق می خواهند دستاوردهای بیشتری در جنگ داشته باشند و در این مدت نیز عقیده  عده ای بر این است که دولت در موضع ضعف قرار گرفته و این موضع دولت بر قدرت طالبان می افزاید.
طالبان در جنگ با دولت راه های زیادی را آزمایش و تجربه کرده اند، از جنگ در کوه ها و دره ها گرفته تا عملیات های انتحاری و حمله بر کاروان های کمک رسانی و گروگان گیری اما ظاهرا هر چه می گذرد توان ضربه زدن طالبان بر مقاصدشان افزایش می یابد.
حمله بر پایگاه های نظامی ناتو هدف قرار دادن نیروهای خارجی در روزهای گذشته که طی آن ده فرانسوی کشته و بیش بیش از بیست سرباز دیگر فرانسوی و همین گونه حمله پی در پی بر پایگاه ناتو در ولایت خوست حکایت از افزایش بیشتر توان طالبان در ضربه زدن به اهداف شان را دارد و ثابت می سازد که طالبان فراتر از یک جنگ محدود و چریکی در کوه ها و دره ها ، پیشروی به سوی کابل را در نظر دارند. مطمئنا کشته و زخمی شدن دهها سرباز برای کشور همچون فرانسه و یا هر کشور دیگری، افکار عمومی را در آن کشور تحریک خواهد کرد و همان گونه که مردم افغانستان از چنین جنگی خسته شده اند، مردم دیگر کشورها نیز کم کم به این باور خواهند رسید که جنگ های پرتلفات و بی حاصل برای آنها نتیجه بخش نخواهد بود و این هدفی است که طالبان سخت به دنبال آن هستند.
اکنون پرسش این است چه عواملی در قوت گرفتن طالبان و ضعیف شدن موضع دولت نقش داشته است. گذشته از آنچه که همواره ادعا می شود که کشورهایی در بیرون از مرزها از طالبان حمایت می کنند و آتش جنگ را در افغانستان دامن می زنند آیا عملکرد دولت و نیروهای خارجی مستقر در افغانستان نیز تاثیری در این روند داشته است یا نه؟
طالبان در طول هفت سال گذشته از جنگ در دره ها و کوهها به تصرف ولسوالی ها و مراکز دولتی و هدف قرار دادن نقاط حساس در داخل پایتخت که با هزاران سرباز داخلی و خارجی محافظت می شود، رسیده اند در حالی که دولت همچنان با روش های تجربه شده و تکراری می خواهد، در این میدان برنده باشد.
نیروهای خارجی نیز تنها هنگامی می توانند به پیروزی برسند که واقعیت های افغانستان را درک کرده و با همکاری مستقیم با دولت افغانستان در قدم اول به برنامه ریزی درست و در گام بعدی به عملی ساختن برنامه های شان در جنگ با تروریزم و نا امنی بپردازند.