صاحب امتیاز: محمد رضا هویدا

مدیر مسوول: محمد هدایت

سر دبیر: حفیظ الله زکی

چهارشنبه ۲۷ جدی ۱۳۹۶

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

بازى بابه گک درباميان کمرنگ شده است

بازى بابه گک درباميان کمرنگ شده است

بازى بابه گک در ايام عيد در ولايت باميان رنگ باخته، اما عنعنۀ قوش بخشک همچنان به قوت خود باقى است. بازى بابه گک که در اصطلاح محلى به آن کم پيرک نيز اطلاق مي‌شود، بيش از يک قرن و رسم قوش بخشک، از قرن‌ها بدينسو در مناطق مختلف باميان رواج داشته و مردم روزهاى عيد را با اين دو عنعنۀ خاص تجليل مي‌نمايند.

بازى بابه گک شامل حرکات کميدى بوده و قوش بخشک رفتن يکدسته مردم به خانۀ کسانى است که از هم رنجيده و کينه در دل ميداشته باشند که با رسم قوش بخشک اين کينه از بين برده ميشود و جاى آنرا آشتى و محبت مي‌گيرد.

مردم مي‌گويند که قوش بخشک همچنان به قوت خود باقى بوده، اما بازى کم پيرک از چند سال بدینسو کمرنگ شده است.

بابه گک،بازی شبیه تياتر است. یک نفر که بازیگر اصلی به نام بابه بوده،لباس بسیار قدیمی به تن کرده وبرای این بابه، ریش مصنوعی از موى بُز ساخته می‌شود ... کلاه از کارتن به ارتفاع نیم متر بر سر نموده و به صورتش نیز آرد سفید را می‌پاشند که یک قیافه کاملاً خنده آور را به خود مي‌گيرد.

این بابه، شتری نیز دارد؛ شتر هم از دونفری که در زیر گليم پنهان‌اند، فقط کلۀ آن از پوست سر شتری که آن را کاه پُر کرده‌اند، تشکیل یافته و بابه آن را سوار می‌شود.

بابه، دارای نواسه های زیادی است که نظر به نفوس هر قریه؛ از پنجاه الی یکصد تن از پسران قد و نيم قد، نواسه ها و محافظین این بابه می‌شوند.وقتی تمام تشکیلات این بابه تکمیل گردید به طرف محفل حرکت می‌کنند که در آنجا مراسم عید برگزار می‌باشد، تمامی اهالی قریه در آنجا جمع می‌باشند.

این بابه از موسفیدان کمک می‌خواهد و می‌گوید که نواسه‌های زیاد دارد واز چغچران آمده؛ همه نواسه‌های‌شان گرسنه هستند! در منطقه‌شان قحطی آمده ...نواسه‌ها در حال تلف می‌باشند. از این قبیل حرفها که موسفیدان را متقاعد بسازند؛ تاپول از آنان بگیرند.

موسفيدان مي‌گويند که اين رواج بيشتر دردهۀ ١٣٥٠ در باميان رواج يافت و آن زمانى بود که مردم ولايت غور به خصوص شهر چغچران مرکز آن ولايت به قحطى مواجه شدند و به خاطر زنده ماندن خود؛ علف مي‌خوردند.

تعداد زياد خانواده‌ها از اثر قحطى به ولايات ديگر به شمول باميان متوارى شدند. موسفیدان از بابه سؤال و جواب زیادی می‌کنند که چرا نواسه‌هایش کار نمی‌کنند... چرا گدايی می‌کنند و چرا نواسه زیاد دارد؟

به هر حال! بابه باید به سؤالات همه پاسخ بدهد. بابه هم شخصی انتخاب می‌شود که قيافه و هنرنمايى کميدى داشته و مردم را بخنداند. وقتی بابه پول راجمع کرد، به طرف مقر خود بر می‌گردد و شب، دریک جشن جداگانه که مخصوص بابه ونواسه‌هايش می‌باشد ؛ گوسفند خریده ذبح نموده و با نواسه‌هایش جشن گرفته، گوسفند را نوش‌جان می‌کنند. اما این رسم و رواج در ده سال اخیر، رنگ باخته است.

صوفی جواد ٥٥ ساله، از منطقه قازان مرکز بامیان که در گذشته تمثيل بابه گک را مي‌نمود، مي‌گويد که در منطقه شان از شش سال بدینسو، بابه گک بر گزار نشده است.

او گفت که در وقت تمثيل، هر کس به قدر توان، به او و نواسه‌هايش پول مي‌داد که قيمت يک گوسفند پوره مي‌شد و درکنار آن، سوداى عيد را نيز مي‌گرفتند. اما اين موسفيد علاوه مي‌کند که ديگر حوصلۀ تمثيل بابه گک را ندارد و جوانان هم حاضر نمى‌شوند که به حيث نواسه‌ها تمثيل کنند و تيم‌شان تکميل شود.همچنان موسفيدان ديگر خوش ندارد که پسران‌شان در چنين بازى کميدى شرکت کنند.

صوفى جواد مي‌گويد: «هرچند در سالهای قبل این بازی در بسیاری از قریه‌ها رواج داشت؛ ولی حالا مردم بیشتر دنبال کار وروزگار خود هستند؛ به این دلیل نیز این بازی دیگر بر گزار نمی‌شود.»

در ایام عید رواج دیگری که در بامیان وجود دارد، به نام قوش بخشک ياد مي‌شود. قوش بخشک رواجى است که مردها و پسران جوان به خاطر عيدى،در مقابل مسجد و يا ميدانى يک قريه جمع مي‌شوند. دو موسفيد، جمعيت را حساب مي‌کند و نظر به تعداد جمعيت، آنها را شمار نموده و هدايت مي‌دهد که به خانه‌هاى قريه تقسيم شوند. آنها مي‌روند غذاى چاشت را مي‌خورند وهدف‌شان آشتى دادن کسانى مي‌باشد که با هم کينه داشته باشند.

محمد نسیم باشندۀ قريۀ بکک ولسوالى یکاولنگ میگوید: «قوش بخشک به این علت خوب است که همه مردم قریه ابتدا هنگام جمع شدن برای یکدیگر عید مبارکى می‌گویند و سپس برای خوردن غذا به خانه‌های یکدیگر می‌روند که اگر کدام ناراحتی بین اهالی قریه وجود داشته باشد در روز عید بارفتن در خانه‌های یکدیگر آشتی صورت می‌گیرد.»

وی اضافه مي‌کند که در اکثریت قریه‌هاى بامیان این رواج وجود دارد و باعث می‌شود که دلها از کینه و‌ خصومت پاک گردد.

همچنان کسانی که از نزدیکان واهالی قریه در طول سال عزادار شده باشند؛ نزدیکانش ابتدا روز اول عید برای دیدن آنان رفته وعید را براى شان مبارکباد می‌گویند. در بعضی از قریه‌ها رواج دیگری نيز وجود دارد.

نصف قریه در یک روز آمادگی عید را گرفته ونصف قریه روز دوم عید را آمادگی می‌گیرند، از یکدیگر دعوت می‌کنند همچنین در بعضی قریه‌ها مردم در یک محل آمادگی عید را گرفته وغذا درست میکنند.

در گذشته ها مردم باميان، عيد را با غذاى محلى به خصوص شوربا و حلوا تجليل مي‌کردند، اما حالا جايش را کيک و کلچه و ميوه خشک گرفته است.

رواج‌های مختلف در ایام عید در مرکز و ولسوالی‌های باميان وجود دارد، اما در مجموع مردم مانند ولايات ديگر لباس‌های نو به تن کرده، برای دید وبازدید خویشاوندان خود میروند.

مردم درعيد سعيد فطر، بيشتر از برکات ماه مبارک رمضان ياد مي‌کنند و از اينکه ايام عيد را با صبر و استقامت سپرى کرده‌اند، دعا مي‌کنند که خداوند متعال روزۀ آنها را به درگاه خود قبول نمايد.