صاحب امتیاز: محمد رضا هویدا

مدیر مسوول: محمد هدایت

سر دبیر: حفیظ الله زکی

دوشنبه ۲ دلو ۱۳۹۶

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

درگذشت استاد مهدی حسن، چهره ماندگار غزل؛ پایان فصلی زرین در تاریخ موسیقی کلاسیک

درگذشت استاد مهدی حسن، چهره ماندگار غزل؛ پایان فصلی زرین در تاریخ موسیقی کلاسیک

استاد مهدی حسن، چهره افسانه ای موسیقی"غزل" اردو به روز 13 جون 2012 در شهر کراچی پاکستان درگذشت. با درگذشت این چهره درخشان موسیقی کلاسیک، فصل زرینی از موسیقی کلاسیک جنوب آسیا به پایان رسید. بدون تردید، وی "سلطان غزل" بود. بسا هنرمندان برجسته، آوازخوانان و میلیون ها تن از هواداران وی در پاکستان، هند، افغانستان و بسیاری از کشورهای منطقه و جهان شیفته حنجره طلایی وی بودند و شیدای ترانه هایی که از حنجره ملکوتی او سروده می شد.

تاثیر جادویی و سحرانگیزی که وی با صدای خود به یادگار گذاشته است، به زودی از خاطره ها محو نخواهد شد و صدای وی نوازشگر روح و عواطف بسا از نسل هایی خواهد بود که در آینده خواهد آمد و برای ابد به عنوان یک سرمشق ماندگار شده است. مهدی حسن به پاس قدردانی و ارجگذاری از آثار، هنر و مهارت های خود، به افتخارات متعددی در کشورهای جنوب آسیا از جمله "تمغه امتیاز"، "هلال امتیاز" و "افتخار سرایش" از سوی حکومت پاکستان و همچنان جوایز و نشان های افتخاری از سوی نپال و هند دست یافته است.

مقام، منزلت و اعتباری را که وی در موسیقی کلاسیک شرق به دست آورده است، به سادگی دست یافتنی نیست و نخواهد بود. این یک اغراق نخواهد بود اگر بگوییم که وی با آنکه یک شخص بود، اما در واقع یک سبک و روش بود و برای همین وی برای بسا نسل ها از هنرمندان و آوازخوانانی که در آینده خواهند آمد، به معنای واقعی کلمه یک "استاد" خواهد بود؛ استادی که جایگاه معنوی خود را در صفحه زرین تاریخ هنر حفظ خواهد کرد و بلکه خود زیبنده این هنر خواهد بود.

استاد مهدی حسن تحولی بزرگی در موسیقی کلاسیک غزل بود و هنر او میراث فرهنگی مشترک مردمی است که با این فرهنگ مشترک پیوند تاریخی داشته اند و در شرایط حاضر نیز با هم پیوند می یابند.مهدی حسن شاهکار "غزل" بود؛ غـزل نابی که آهـنگهاي روحنوازش فـرحـت،شـاديوتسکین و رضایت خاطر راصادقانه برای هوادارانشاهـداميکرد.

شیفتگان هنر موسیقی در حالی از مرگ ناباورانه استاد مهدی حسن در بهت و حیرت فرو رفته اند که یک هفته قبل دنیای موسیقی، عزیز دیگری را از دست داده بود و هنردوستان افغان در از دست دادن استاد هماهنگ سوگوار بودند. خبر درگذشت ناگهانی مهدی حسن، این چهره درخشان موسیقی کلاسیک شرق، برای بسیاری ها به مانند یک شوک بود و خیلی ها با شنیدن این خبر با حیرت و ناباوری واکنش نشان دادند و ابراز تاسف کردند.

بعضی از رهبران برجسته جهان به شمول رییس جمهور و نخست وزیر پاکستان و نخست وزیر هند، هنرمندان، آوازخوانان، شیفتگان هنر وی و بسیاری از علاقمندان هنر در بخش های مختلف جهان، چیزهای زیادی برای گفتن درباره شخصیت هنری وی دارند. منموهن سینگ، نخست وزیر هند در سخنانی درباره مهدی حسن گفت: "حسن احساسات و ظرافت طبع صوفیانه شبه قاره را توسط صدا و هنر خود وارد زندگی کرده بود."

لتا منگیشکر، هنرمند برجسته هندی گفت که "صدایی مثل صدای او شاید دیگر هیچگاه شنیده نشود. به خاطر او بود که بسیاری از مردم ترانه سرودند و آهنگ می خواندند." لتا منگیشکر زمانی گفته بود که "خداوندگار از حنجره او آواز می خواند." غلام علی، یکی دیگر از چهره های برجسته موسیقی غزل درباره مرگاستاد مهدی حسن می گوید که وی "کاملا از شنیدن خبر درگذشت وی شوکه شده" است.

جاوید اختر، شاعر و ترانه سرای هندی با توصیف میراث استاد مهدی حسن می گوید: "صدای او تسکین دهنده بود و آرامش می بخشید." صدای مهدی حسن در سازگاری مطلق و کامل با این تعریف از موسیقی قرار داشت که می گوید: "موسیقی غذای روح است." بسیاری ها باور دارند که با آنکه "موسیقی غذای روح است"، اما مهدی حسن ترانه سرایی بود که توانسته بود خود را با روح موسیقی پیوند دهد.

استاد مهدی حسن که در سال 1927 در قریه ای موسوم به لونا در راجستان هند به دنیا آمد، هیچگاهی تحصیلات رسمی نداشته است. وی از سن هشت سالگی بصورت عمده در بخش موسیقی کلاسیک از سوی پدرش، استاد عظیم خان و کاکایش استاد اسماعیل خان آموزش دیده بود. مهدی حسن از خانواده ای پا به عرصه وجود گذاشته بود که پیش از آن پانزده نسل از هنرمندان موسیقی را تربیت کرده بود. حسن در گفتگوهای متعددی، نسلی را که او به آن متعلق بود، "نسل شانزدهم" از موسیقی کلاسیک و سنتی خوانده است.
وی که دستاوردهای درخشانی در عرصه موسیقی غزل دارد و زندگی پرباری را در این عرصه سپری کرده است، عنوان "شهنشاه غزل" را برای خود کمایی کرده است. عبیدا پروین، ترانه سرای صوفی پاکستانی با شنیدن خبر درگذشت وی گفت: "این واقعا خبر غم انگیزی بود. چنین احساس کردم که انگار برادر بزرگترم را از دست داده ام. مهدی برای همیشه خود را وقف موسیقی غزل ساخته بود."

بدون هیچ تردیدی می توان گفت، تا هر زمانی که و در هر جایی که نام هنر موسیقی کلاسیک بر زبان آید، نام مهدی حسن با آن توام و همراه خواهد بود. او درگذشته است، اما موسیقی او و هنر او هرگز نخواهد مرد و برای همیشه تسکین خاطر هوادران و شیفتگان موسیقی خواهد بود. منتقدان هنر موسیقی باور دارند که خواندن ترانه و آهنگ هم یک هدیه و هم یک هنر است و صدا و هنر استاد مهدی حسن هر دوی آن را در خود جمع داشت.

صدای او می توانست در عمق قلب شنوندگانش رسوخ کند و راه آرامش، رضایت و تسکین را به آنها بنمایاند. هنر استاد مهدی حسن بدون شک برای عصرهای طولانی، دنیای موسیقی غزل اردو را تحت سلطه و نفوذ خود خواهد داشت.