هيئت حقيقت ياب، شکنجۀ زندانيان را تاييد نموده؛ اما مى گويد که اکثریت این موارد، در هنگام گرفتاری زندانيان توسط قوت های خارجی و داخلی به مشاهده رسیده است.

در گزارش دفتر معاونت سياسى ملل متحد (يوناما) که اخيراً نشر شده، از ١٤ نوع شکنجه چون برخورد نادرست، لت و کوب، شاک برقى، تهديد به مرگ و تجاوزجنسى در زندان هاى افغانستان يادآورى شده است.

در گزارش آمده است که محققين ملل متحد، با بيش از ٦٣٥ زندانى در زندانها و توقيفخانه هاى افغانستان صحبت نموده و محبوسين، گفته اند که با ايشان برخورد نادرست مى شود و يا مورد لت و کوب قرار مي گيرند.

مقام هاى افغان، گزارش يوناما را مبالغه آميز خوانده و رييس جمهورحامدکرزى، هيئتى را به منظور بررسى گزارش ملل متحد در بارۀ موارد شکنجه در زندانهای افغانستان تعيين نمود.

هيئت حقيقت ياب بعداز  دو هفته تحقيق، گزارش خود را به رييس جمهور حامدکرزى ارائه کرد.

در اين گزارش؛ از موارد بدرفتاری، آزار و اذیت و گاهی شکنجه یادآوری شده؛ اما تصريح گرديده که اکثریت این موارد، در هنگام گرفتاری که توسط قوت های خارجی و داخلی صورت گرفته، به مشاهده رسیده است.

عبدالقادر عدالتخواه رييس هيئت حقيقت ياب بررسى شکنجه در زندانها، درنشست خبرى دیروز ٢٣ دلو گفت که طبق حکم رييس جمهور، هيئت حقيقت ياب به شکل نمونه زندان هاى کابل، هرات وکندهار را مورد بررسى قرار داده است.

وى علاوه کردکه در جريان اين بررسى ها، با ٢٨٤ زندانى مصاحبه شده که ١٤٨ تن آنها از شکنجه وبدرفتارى درهنگام گرفتارى وتحقيق شکايت نموده اند، که اظهارات ١٢ تن آنها مشکوک به نظر مي رسيد.

عدالتخواه تاکيدکرد که از جملۀ همه مصاحبه شونده ها که ٢٣ زن نيز شامل است،چهل وهشت اعشاریه هشتادو هشت درصد آنها از شکنجه وبدرفتارى، تهديد و لت و کوب شکايت نموده  و ٦٦ درصد، ازخدمات حقوقی محروم بوده اند.

رييس هيئت حقيقت ياب گفت: "اعضاى هيئت؛ موارد شکنجه سيستماتيک، تجاوزجنسى در زندانها وموجوديت توقيفخانه هاى خصوصى درکشور را که از آن در گزارش يوناما ذکر شده، دريافت نکرده، بناءً شکنجه، لت وکوب، بدرفتارى وتهديدى را که اکثراً در هنگام دستگيرى و بعضاً در وقت تحقيق و بازجويى صورت گرفته، تاييد مي نمايد."

وى افزود که وخيم بودن وضعيت زندانيان، عدم دسترسى زندانيان به خدمات حقوقى وعدم رسيدگى به دوسيه هاى متهمين در ميعاد قانونى آن، از مشکلات ديگرى بوده که در زندانها وجود دارد وتعدادى از زندانيانى که ميعاد حبس شان را سپرى نموده اند، هنوزهم بى سرنوشت به سر ميبرند.

هيئت حقيقت ياب، به منظور رسيدگى وحل مشکلات زندانيان در زندانها، پيشنهاد ١٢ ماده اى را براى رييس جمهور ارائه نموده، که قراراست دو روز بعد در مجلس عدلی و قضايی تحت رياست رييس جمهور، مورد غور بيشتر قرار بگيرد.

در اين پيشنهادات آمده است که به ادارۀ لوى څارنوالى وظيفه سپرده شود که يافته هاى هيئت حقيقت ياب را، مطابق صراحت ماده ٥١ قانون محابس و توقيفخانه ها رسيدگى نموده و عاملين شکنجه را تحت تعقيب عدلى و قضايى قرار بدهند.

درپيشنهادات گفته شده که به وزارت داخله و رياست عمومى امنيت ملى هدايت داده شود که تسهيلات لازم را از آغاز دستگيرى مظنون، براى وکلاى مدافع در مراکز سلب آزادى فراهم نمايد.

در بخش ديگر اين پيشنهادات آمده است که تعداد قابل ملاحظه اى ازتوقيف شدگان، مدت طولانى را در محابس وتوقيفخانه ها به سر بُرده؛ اما محاکم در مورد دوسيه نسبتى شان فيصله صادرنکرده اند؛ از همينرو ايجاب مى کند که ستره محکمه با استخدام قضات مجرب، در زمينه فيصلۀ صدور حکم اينگونه اشخاص، تدابيرعاجل اتخاذ نمايد و يا به مراکزسلب آزادى، هدايت داده شود که مطابق قانون محابس وتوقيفخانه ها، به رهايى همچو اشخاص اقدام عاجل شود.

هيئت حقيقت ياب، يوناما را به عدم همکارى متهم کرده، مى گويد که هيئت بخاطر رسيدن به حقيقت، يک سلسله معلومات را در مورد سپردن نامهای قربانيان شکنجه و عاملين و زندانهاى خصوصى که در گزارش يوناما ذکرشده، مطالبه نمود؛ اما يوناما دراين مورد همکارى نکرده است.

بر اساس معلومات وزارت امور داخله، فعلاً بيش از ٢٢ هزار تن در زندانهاى کشور زندانى ميباشند.

اين درحالى است که آيساف، به تعقيب نشر گزارش يوناما؛ روند انتقال زندانیان را که در گزارش از آنها نام برده شده بود، به حالت تعلیق درآورد و بعداً اعلام کرد: در صورتى که تصديق شود که در زندانهاى افغانستان هيچگونه شکنجه وجود ندارد، روند انتقال زندانيان از محابسى که از بدرفتاری و شکنجه در آن گزارش شده بود، مجدداً آغازخواهد شد.

آيساف تصريح کرده که انتقال زندانيان در شمارى از زندانهاى ديگرى که در لست يوناما شامل  نيست، متوقف نشده و ادامه دارد.

قبل از اين، سازمان بين المللی ديده بان حقوق بشر (HRW)، گزارش يوناما در مورد شکنجۀ زندانيان را به مثابۀ زنگ خطر خوانده و از حکومت افغانستان خواسته بود که اقدامات جدی و مهم را در از بين بردن سلسله شکنجۀ زندانيان در زندان ها انجام بدهد.

اتحاديۀ اروپا و سفارت بريتانيا نيز از بدرفتاری وشکنجۀ زندانیان در افغانستان، ابراز نگرانی کرده و خواهان تعقیب جدی و آوردن اصلاحات از سوی مقامات افغان شده بودند. (پژواک)