شماری از نهادها و دانشجویان افغانستانی مقیم ترکیه با برگزاری یک سیمینار یک روزه، وضعیت هزاره ها پس از طالبان را بررسی کردند.

این سیمینار، روز شنبه در مرکز فرهنگی عثمان توران دانشگاه قره دنیز در شهر ترابوزان و با شرکت اساتید دانشگاه، نویسندگان، شخصیت های فرهنگی و سیاسی ترکیه و افغانستان برگزار شد.

داکتر کمال اوچنونجو مدیر تحقیقات انستیوت قره دنیز، با ابراز سپاسگزاری از انجمن فرهنگی و همبستگی هزاره های افغانستان – ترکیه، برگزاری این کنفرانس را برای رشد رابطه میان ترکیه و افغانستان بسیار مفید خواند.

در محمد صالحی رئیس انجمن فرهنگی و همبستگی هزاره ها، در این سیمینار تاکید کرد که برای رشد هزاره ها در قسمت تعلیم، تحصیلات عالی و همبستگی، نیاز به همکاری همه جانبه روشنفکران احساس می شود.

او، از جوانان خواست که برای کسب تخصص های لازم به شدت درس بخوانند و در این راستا، دولت ترکیه نیز باید همکاری خود با دانشجویان افغان را گسترده تر سازد.

آقای صالحی خواستار افزایش سیمینارها میان نهادهای افغانی و ترکی در ارتباط با مسایل میان دو کشور شد.

به گفته او، برنامه های مشترک میان فرهنگیان دو کشور، باعث رشد فرهنگی و فکری و همچنان آشنایی ترکیه با افغانستان و هزاره ها می شود.

آقای سجاد حسین، باشنده دانمارک در این جلسه نیز گفت که همه افغان ها به خصوص هزاره ها در فکر مردم  و وطن شان هستند.

مرتضی کوهستانی دانشجوی فوق لیسانس در دانشگاه قره دنیز، در مقاله ای به بررسی حوادث تاریخی افغانستان پس از قرن نوزده پرداخت و گفت که برای جلوگیری از مصیبت های گذشته باید در افغانستان همبستگی ملی ایجاد شود.

در این سیمینار شرکت کنندگان از نمایشگاه فرهنگ هزاره ها  که شامل تصاویری از هزاره جات تهیه شده از سوی علی امید دانشجوی مقطع ماستری در دانشگاه معمار سنان ترکیه بود بازدید کردند.

این نمایشگاه شامل لباس های افغانی به خصوص لباس های محلی هزاره گی که توسط انجمن فرهنگی و همبستگی هزاره های افغانستان – ترکیه تهیه شده بود، توسط شهردار اکچه آباد محترم شفیق ترکمن و معاون ریاست معارف شهر ترابزون  اقای سلیمان چکر و و معاون رئیس دانشگاه قره دینز حکمت اکسوز بازگشایی شد.

پروفیسور داکتر حکمت اکسوز، معاون رئیس دانشگاه قره دنیز از رابطه بین ترکیه و افغانستان از دوران شاه امان الله خان و مصطفی کمال اتاترک تا به امروز صحبت کرد.

داکتر محمد تیز جان استاد تاریخ دانشگاه قره دنیز گفت که هزاره ها قبل از آن که به اسم هزاره شناخته شوند به نام های خلج، قرلوق و ترکمن یاد می شدند و از جمله سکاها و کوشانی ها یاد کردند.

به گفته او، در آن زمان هزاره ها نقش فعالی داشتند؛ در بین این مردم سکه های به چاپ رسیده که چهره های مردم هزاره در آن به خوبی هویدا است.

پروفیسور داکتر بلیگی هان اتسیز گوکدا استاد زبان و ادبیات ترک، دانشگاه کیرک قلعه نیز می گوید که زبان هزاره ها و ارتباط زبان هزاره و زبان ترکی، کلمات زیادی وجود دارند که اصالت ترکی دارند هزاره گی که اصالت ترکی دارند.

به گفته او، هزاره ها ادامه هون ها، یفتلی ها و خلج ها هستند.

او، همچنان خواستار تحقیقات جدی در میان هزاره ها با گرفتن مصاحبه ها و ضبط کردن تحقیقات کلتوری فرهنگی و زبان هزاره ها و در جمع ارتباط آن با کلتور فرهنگ و زبان ترک شد.

داکتر خانم نسلیهان دوراک استاد تاریخ، دانشگاه اینونو از تاریخ مردم هزاره قبل از چنگیزخان و پس از او، یاد کرد و گفت که اصالت هزاره ها به گذشته های دور بر می گردد.

او گفت:" هزاره ها از اقوام قدیمی ترک نسب هستند و باید برای تاریخ و کلتورشان کارهای جدی تری از طرف محققین، روشنفکران و اکادیمیسن ها صورت بگیرد.

او، خواستار اتحاد هزاره ها در سراسر دنیا شدند و یاد کردند که امروز، هزاره ها بیش از هر وقت دیگر نیاز به همبستگی و اتحاد دارند.

محمد اسحاق فیاض، نویسنده و تحلیلگر سیاسی در ارتباط وضعیت اجتماعی هزاره ها در ده سال اخیر صحبت نمود و گفت:": از مهمترین دستاوردهای جامعه هزاره تغیر ذهنیت اجتماعی هزاره ها  از باورهای سنتی به نگاه مدرن و جدید است که در سایه آن، نسل جدید هزاره ها به عمل دانش اندوزی روی آورده اند."

به گفته او، مشارکت سیاسی هزاره ها در عرصه انتخابات و حضور در رده های حکومتی و همچنان خواسته های مشروع این قوم در قالب تظاهرات مسالمت آمیز مدنی، از دست آورد های دیگر جامعه هزاره است.

تداوم انحصارگری، رقابت های قومی و گسترش فساد در حکومت از چالش هایی است که آقای فیاض برای هزاره ها بر شمرد.

به گفته او، رشد افراطی گری و تداوم جنگ در افغانستان چالشها در افغانستان را برای همه اقوام بخصوص هزاره ها، افزایش داده طوری که جامعه جهانی توان مقابله با افراطی گری را نداشته است.

آقای فیاض تصریح کرد که تبعیض، انحصار و خروج هزاره ها از بدنه قدرت چالش کلانی است که جامعه سیاسی هزاره ها را تهدید می کند.

محمد اسحاق فیاض، عدم توسعه هزاره جات و صرف بیشتر کمک های جامعه جهانی در مناطق جنوبی را از مشکلات کنونی افغانستان دانست و گفت که جامعه جهان که مظهر دموکراسی در افغانستان است نسبت به هزاره ها در کنار حکومت افغانستان تبعیض روا داشتند.

آقای فیاض از فاصله میان طبقه نخبگان در راس هرم اجتماهی هزاره ها و نسل جوان تحصیل کرده یاد و تاکید کرد که رهبران سیاسی هزاره ها، در طول ده سال گذشته فرصت کسب تجربه سیاسی و حکومت داری را برای نسل جوان تحصیل کرده هزاره نداده است.

علی کیانی سکرتر دوم و مسوول امور فرهنگی سفارت افغانستان مقیم انقره نیز در این سمینار در مورد رشد فرهنگی و سیاسی هزاره ها در یک دهه اخیر به خصوص از افزایش چشم گیر دانشجویان هزاره ها در دانشگاه های افغانستان و رو آوردن هزاره ها به تعلیم و تربیه سخن گفت.

به گفته او، رشد سیاسی هزاره ها با تشکیل احزاب مختلف و تجربه دموکراسی با شرکت فعال در انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری، نشانگر روحیه صلح خواهی هزاره ها است.(بخدی)