هلسینکی به تاریخ 10.03.2013 شاهد تجمع دوستداران راه شهید مزاری وسایرعلاقه مندان به این محفل، دریکی ازتالارهای بزرگ فرهنگی درشرق پایتخت فنلند بود. واز هجدهمین سالگرد شهادت استاد مزاری تجلیل گردید.

این گردهمایی بزرگ که تحت عنوان ارزشهای دموکراتیک وحقوق بشر درافکار وسخنان شهید مزاری سازمان دهی شده بود صدها تن ازافغانستانی های مقیم فنلند از شهرهای مختلف و از فاصله های صدها کیلومتری خود را دراین محفل سهیم ساخته بودند.واز ایده ها وآرمانهای بابه مزاری تجلیل به عمل آوردند.

محفل با تلاوت از کلام الله مجید توسط آقای اسدی آغاز گردید آنگاه حاضران دراین گردهمایی همه به پا خواسته ونوای سرود ملی درفضای تالارطنین اندازگردید و همه به این سمبل وحدت ملی ادای احترام کردند.

پس ازآن خانم عزیزه محمدی مجری این محفل از خانم ثریا حسینی دعوت به عمل آورد تا پیام خانواده رهبر شهید مزاری را به خوانش بگیرد،پس از قرائت این پیام یما جان روستا شاعرجوان مقیم فنلند یکی از سروده هایش را درمجلس تقدیم حضار نمود.

آنگاه جوان فعال مقیم فنلند ذاکرحسین دانش مقاله ای خود را تحت عنوان عدالت اجتماعی درافکار شهید مزاری به سمع حاضران درتالاررسانید؛ وی ضمن برشمردن اوصاف شهید مزاری درقسمتی از مقاله اش چنین نوشته بود: مزاری به درستی همه ی درد ها، مصیبت ها وامراض جامعه را به خوبی درک می کرد، چون خودش ازمیان همین درد ورنج وستم برخاسته بود. بی شک او فرشته ی رهایی بخش توده های مظلوم ومحروم کشور بود. از این جهت است که شخصیت مزاری را نمیتوان به یک قوم وملیت خاصی خلاصه کرد زیرا او انسانی می اندیشید وانسانی به پیش می رفت.

سپس خانم مهناز حیدری مقاله ای خانم سیما نوری مقیم ناروی را تحت عنوان جایگاه زنان از دید رهبر شهيد استاد مزاری که برای این سیمینارارسال نموده بود، به خوانش گرفت ،و دربخشی از این مقاله چنین امده است: مزاری میدانست که زن در افغانستان در حصار سنتهای قومی و قبیله ایست، زنی که برای خونبها، جانش به گرو میرود، زنی که راحت توسط تعیین شیربهاء بین دو فامیل خرید و فروش میشود، زنی که هرگز رضایت او شرط ازدواجش نیست و مانند عروسک خانگی نقش ایفا میکند و عملا" هیچ نقشی در پیشبرد اهداف اجتماعی و سیاسی جز تکرار نقشهای دیکته شده مردان قبیله را ندارد. مزاری آمد وبا ذهنیت بخشیدن و بهاء دادن به زنان و تاکید بر نقش آنها در سخنرانیها و دادن نقشهای عملی بخصوص گنجاندن آنان در ساختار اصلی حزب وحدت، گامهای سنت شکنی اندیشه را برای اولین بار در بین رهبران اسلامی برداشت که با این کارش به فردی تابو شکن در بین اقوام و احزاب مختلف مطرح شد و شهامتش بیش از پیش برای همگان به اثبات رسید.

سناتورارزگانی از معززین جامعه افغانستانیهای فنلند یکی از سخنرانان محفل بود عنوان صحبتهای ایشان تحت عنوان عدالت اجتماعی از دیدگاه شهید مزاری بود. وی ضمن تسلیت سالروزشهادت بابه مزاری درقسمتی از صحبتهای خویش چنین گفت:طالبان این بازماندگان امارت امیرعبدالرحمن خان پادشاه جابر وستمگر که درطول سلطنت خود چه ستمها وظلمهای به ملت شریف افغانستان به خصوص هزاره ها انجام نداد!

وی درادامه چنین گفت:عدالت اجتماعی اگرچه خواست همگان است ولی استاد شهید بارها تاکید کرده است در دوران جهاد ومقاومت وبعدازسقوط دولت داکترنجیب الله و روی کارامدن دولت مجاهدین، همیشه موضع اش انسانی واسلامی بوده وتاکید براین داشته که ما خود معضل افغانستان رابدون دخالت خارجی ها حل فصل کنیم اگراین خواستهای مزاری شهید جامعه عمل می پوشید لشکر یهود نصاری با دهل سرنی دموکراسی دراینجا نمی رسید.

دربخشی دیگری چنین اظهارنظرکرد: پس ما فکر می کنیم شهید مزاری آنچه خواسته بود در پیکاربا او جان خودرا از دست داد.

ادامه دهنده برنامه این سیمینارآقای حامد شفایی ازفعالین سابقه دار جامعه مدنی درکشورفنلند بود که با استناد از کتاب احیای هویت ، تحت عنوان تحلیل برسخنان شهید مزاری ، روی جملات وسخنان شهید مزاری توقف و مکثی نموده در باره ای آنها توضیحات وتحلیل جامعی ارائه نمودند.

وی درابتدای صحبتهایش چنین گفت: حضارمحترم امروزما درسیمیناری یکی از شخصیتهای ملی وطن خود گردهم امده آمده ایم تاسالروز شهادت اورا گرامی بداریم. شخصیت که دربحرانی ترین شرایط فریاد عدالت اجتماعی ومشارکت مردم درقدرت وحقوق اقلیتهای محروم وبحث انتخابات آزاد و عادلانه و بحث وحدت ملی ، شمارش نفوس واصلاحات اداری را مطرح نمود.

درقسمت دیگری چنین گفت: شهید مزاری با تمام وجودش محرومیت های اجتماعی،تعصبات،بی عدالتیها،استبداد و مظالم اجتماعی را احساس کرده بود وخودش نیز از محرومترین ومظلومترین از ملیتهای افغانستان بود.

آنگاه شاعرمحترم آقای محمدجواد سلیمی یکی از سروده هایش را به این مناسبت با شور حال خاصی قرائت نمود وشورحالی به محفل افزود.

سخنران دیگراین محفل آقای داوود رزمیار سابق سفیرافغانستان در روسیه و از چهره های شناخته شده وفعال جامعه روشنفکری کشوربود که ایشان سخنان خویش رابااین جمله آغاز نموده گفت: زنده آنست که نامش به نیکویی ببرند.

آنگاه چنین گفت:امروز یاد بود هجدهمین سالگرد شهادت بابه مزاری است؛ به معنای واقعی این شخصیت اگراز لحاظ فزیکی دربین ما نیست اما زنده است، اینها زنده های جاوید هستند وهرگزنمی میرند.

درادامه چنین افزود:من به نوبه خود صادقانه اعتراف میکنم نه ازلابلای این کتاب (اشاره به کتاب احیای هویت) ونه مستقیما از طریق شما، -بلکه-ازجانب دوستان که درافغانستان درآن شرایط حضورداشتند ونشستهای که با بابه مزاری داشتند ، اعتراف می کنم بارها تاکیدکرده است که مزاری شهید صلح می خواست فلسفه بزرگ سیاسی اش تامین عدالت اجتماعی بین تمام اقوام وملیتها ومردم افغانستان بود وآخرین تلاشهای مزاری شهید تامین صلح وختم جنگ بود.

درقسمت دیگری چنین اضافه کرد:مزاری بزرگ با اخلاق شریفانه وانسانی که داشت علیرغم آنکه باگوشت، پوست احساس خطر می کرد، واضح بگویم؛ به دروازه دشمن رفت تا صلح رابرقرارکند متاسفانه به این آرزو موفق نشد.

آنگاه اقای نصرالله پیک یکی از همراهان روزهای سخت بابه مزاری به پشت تریبون رفته احساس خود و روزهای سخت مقاومت را به برای حاضران تالار بازگونمود.

درقسمتی چنین گفت: ولی امروزمن فکر میکنم که ما و من نوعی در سوک مردی نشسته ایم که در عالم آزادی خواهی وحدت ملی عدالت اجتماعی برادری و برابری سر به خاک نهاده است من وقت شما عزیزان را نمی گیرم به خاطر که هرآنچه را که من بیان کنم و سخن بگویم کلمات و واژه ها را در کنار هم بگذارم از هر بعدش که باشد باز هم خود "بابه " نمی شود ترجیح دادم که پارچه های از سخنان بابه را و کلام بابه را که در مقاطع مخلتف بیان شده است زنده با شما در میان بگذارم به خاطر که این سخن ها واین بیا نات در آن روز رسانه نداشت مو ج اش از چاردیواری کابل ونهایت افغانستان فرا نمی رفت. آن روزها فضا بس تاریک و سنگین و عالم سوز بود موج تفرقه نفاق آتش کلوله ها از زمین و زمان می بارید. اما من یکی که رسالت پیام رسانی و تصویر آن روز را به عهده داشتم و خوشحال ام که امروز بخش از آن صدا و تصویرها در دست مردم ما است و د رپیشگاه ملت افغانستان است و صادقانه از آن سرزمین و از آن روز سخن می گوید.

انگاه گزیده ای از سخنان استاد شهید را تحت عنوان نگاهی به سخنانی بابه مزاری را به نمایش گذاشت باپخش این مستند که گوشه های از دیدگاه رهبرشهید به نمایش گذاشته شد به اذهان ها کنجکاو محفل پاسخهای نیزداده شد.

سپس آقای محمدرفیق رجا ازفرهنگیان مقیم فنلندبه سخنرانی پرداخت: ایشان در رابطه با چگونگی مشارکت از دید شهید مزاری صحبت نمودند: درقسمتی از چنین گفت: پس از پیروزی مقاومت ملی اولین کسی که در تاریخ افغانستان مشارکت ملی را مطرح کرد شهید مزاری بود. مشارکت ملی زمان مورد بحث است که حاکمیت ملی بگونه ای انحصاری در اختیار قبیله ای , حزبی ویا شخصی قرار داشته باشد. به دلیل عقب ماندگی های تاریخی؛ افغانستان در فقدان احزاب سراسری ملی ؛ در قیمومیت قبیله ای خاص قرار داشته ودارند. به همین دلیل شهید مزاری برای احیاء هویت ملی ومشارکت قومی در ایجاد ساختارحاکمیت ملی در افغانستان مسله ای حضور ومشارکت ملیت های محروم را طرح کرد. ملیت ها واقوام که حضور وهویت شان در جامعه افغانستان مورد انکار بود.زیرا حاکمیت ملی با حضور اقوام , راه را برای زندگی مدنی وپروسه تاریخی ملت سازی وحقوق شهروندی باز می نماید.

درپایان صحبتهای خود چنین اضافه کرد: در نتیجه : مشارکت تمام اقوام وملیت ها؛ بر اساس پذیریش وتحمل دیگری می تواند از طریق انتخابات وتعیین سرنوشت ملی , حقوق اساسی اتباع وشهروندان را ؛ تامین نماید. مردم از طریق کنترول وارزیابی احزاب سیاسی می تواند؛ حق خود را در تعیین سرنوشت ملی عملی نموده وبرای شکوفای افغانستان وخود ارادیت ملی نقش مستقیم بازی نماید.

انگاه مقاله ای که توسط داکترحسین یاسا تحت عنوان اگر مزاری می بود! که به این سیمینار ارسال شده بود توسط خانم مریم موسی پور به خوانش گرفته شد.

که درقسمت از این مقاله چنین امده است: شهید عبدالعلی مزاری یکی از همان بزرگمردانی بود که زندگی اش را برای تامین یک نظام مبتنی بر عدالت سیاسی , اقتصادی و اجتماعی با تحقق دیموکراسی و اشتراک تمام اقوام ساکن افغانستان بدون در نظرداشت هر نوع برتری طلبی قومی, زبانی و مذهبی, مبارزه کرد و زندگی خود برای این آرمان مقدس ایثار کرد.بدون شک, مزاری, درتاریخ مبارزات افغانستان بعنوان رهبریکه برای چنین ارزشها خون اش را قربانی نمود و برای همیشه نامش را در اوراق زرین تاریخ مبارزات حق طلبانه و عدالتخواهانه ثبت نمود. گرچه از شهادت مزاری هجده سال می گذرد؛ اما همه ساله به یاد بود او، مراسم پرشور و با شکوهی در افغانستان و کشورهای مختلف از سوی رهروان آن شهید برگزار می شود. تجلیل گسترده و بزرگداشت با شکوه از آن انسان بی نظیر تاریخ کشور، نشان میدهد که او نه تنها یک رهبر با آرمانهای بلند و انسانی بود بل ملیون های دیگر از نسل های امروز در مسیری نجات انسان از پرتگاه ظلم و بیدادگری زمان, و بسوی بیداری و آگاهی برای تحقق ارزش های جامعه انسانی اندیشه وعمل اورا الگو و سر مشق زندگی سیاسی و اجتماعی خود قرار می دهند.

رب زیبایی نیزدراخرین دقایق محفل در رابطه با رنجهای مهاجرین افغانستانی توسط جوان خوش استعداد عنایت جان یاری اجرا شد که که دراخرین لحظات تنوعی خاصی به سیمینار داد.

پایان بخش این محفل سخنان اقای نبی قانع زاده از فعالین فرهنکی درفنلند بود که به علت ضیقی وقت وپایان رسیدن وقت تالار پشت تریبون رفته از اجرای برنامه ،انصراف خودرا اعلام نمود.

درآخر این گردهمایی بزرگ سخنان آقای داکترعبدالحسین مهدوی مسئول ستاد مردمی بزرگداشت از شهادت شهید مزاری و از محترمین جامعه افغانی مقیم فنلند بود که از همه دست اندرکاران وبرگزارکنندگان وشرکت کنندگان اظهار تشکر نموده و با دعاییه ای به پیشگاه پرورگارعالم مجلس را به پایان رسانید.