یک تحقیق تازه در مورد نقش رسانه‌ها در کاهش و افزایش خشونت علیه زنان، از سوی گروه محقیقن موسسه انکشاف و حمایت از زنان و کودکان افغان به همکاری مالی پروژه پروموت در سه ولایت کابل، بلخ و هرات صورت گرفته است.
یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که برخی رسانه‌های افغانستان به‌ویژه رسانه‌های دیداری و شنیداری، با تولید برنامه‌های بی‌کیفیت به نحوی در ترویج خشونت‌ علیه زنان در جامعه نقش دارند.
مسوولان موسسه انکشاف و حمایت از زنان و کودکان افغان می‌گویند که این تحقیق، به منظور بررسی و توصیف خشونت‌های اعمال شده علیه کارمندان رسانه‌یی زن در محل کار و همچنان تأثیر برنامه‌های نشراتی رسانه‌ها در ترویج خشونت علیه زنان انجام شده است.
زهرا سپهر رییس این موسسه دیروز چهارشنبه، 5 میزان در یک نشست خبری گفت، رسانه‌ها در کنار اینکه نقش مهمی در بخش‌های زنده‌گی مردم، به‌ویژه حمایت از حقوق زنان داشته است؛ اما به باور پاسخ‌ دهنده‌های این تحقیق، رسانه‌ها گاهی با نشر و تولید برخی از برنامه‌ها زمینه‌ساز خشونت در برابر زنان در جامعه شده‌اند.
حیات‌الله انصافی، مدیر تحقیق این پروژه گفت که در مجموع با 101 نفر در این سه ولایت گفت و گو شده است که 75 تن آن‌ها به صورت انفرادی به پرسش‌های تحقیق پاسخ ارایه کرده و متباقی در نشست‌های گروپی سهم گرفته‌اند.
فعالان مدنی، فعالان حقوق زن و کارمندان و مسوولان رسانه‌یی از گفت‌وگو شوندگان این تحقیق هستند که درصدی بیشتر آن را مردان تشکیل می‌دهند.
آقای انصافی گفت، افرادی که در این تحقیق به عنوان پاسخ دهنده سهم گرفته‌اند، دارای تحصیلات به مقطع لیسانس و یا بالاتر از آن بوده که از این میان 58.60 درصد خبرنگاران و مسوولان رسانه یی در آن شامل می‌باشند.
یافته‌های این تحقیق همچنان نشان می‌دهد که آگاهی نداشتن برخی کارمندان رسانه‌یی از شغل و حرفه‌ی شان و برخی برنامه‌های طنزی شماری از تلویزیون‌ها نیز مورد انتقاد مردم قرار گرفته است.
در نتایج تحقیق آمده که مردان در برنامه‌های تلویزیونی با پوشش زنانه حضور پیدا می‌کنند و یک بخشی از برنامه را پیش می‌برند که این موضوع خود به شخصیت و کرامت انسانی زنان آسیب وارد می‌کند.
از سویی هم، در یافته‌های تحقیق آمده که دید مقطعی رسانه‌ها به پدیده خشونت و پروژه‌یی عمل کردن شمار زیادی از رسانه‌ها با این پدیده، چالش دیگری است که به ادامه خشونت‌ها علیه زنان در جامعه افغانستان کمک کرده است.
در بخشی از تحقیق آمده: «اکثریت رسانه‌ها در مبارزه با خشونت علیه زنان با یک دید پروژه‌یی برخورد کرده‌اند. آن شمار رسانه‌ها رسالت مندانه کار نکرده‌اند».
یافته‌های تحقیق از فرهنگ مردسالاری در جامعه افغانی و حتا در مراکز رسانه‌های کشور نیز یاد می‌کند؛ اینکه در کنار حاکمیت فرهنگ مردسالاری در جامعه، شمار بیشتری از کارمندان و مسوولان رسانه‌ها را نیز مردان تشکیل می‌دهند و این فرهنگ مردسالارانه زمینه ساز ترویج خشونت علیه زنان در جامعه و یا محل کار می‌شود.
بر بنیاد یافته‌های این تحقیق، رسانه‌های افغانستان، به‌ویژه تلویزیون‌ها زمانی که برنامه می‌سازند و نشرات دارند، مخاطبان شان را جدی نمی‌گیرند و این نیز یکی از علت‌های اصلی اعمال خشونت در برابر زنان می‌باشد.
براساس پاسخ مصاحبه شونده‌ها، بیشترین تأثیرگذاری را تلویزیون‌ها بر افکار عمومی جامعه داشته و رسانه‌های دیداری باید مسوولیت اصلی خود در این خصوص را به خوبی درک کنند و گام‌هایی را به سوی حرفه‌یی شدن بیشتر کار رسانه‌یی بردارند.
به باور مسوولان موسسه انکشاف و حمایت از زنان و کودکان افغان، توسعه پایدار در کشور ممکن نیست؛ مگر اینکه خشونت علیه زنان از بین برده شود و تنها رسانه‌ها در این مورد می‌توانند به عنوان یک ابزار قدرتمند و موثر نقش خود را ایفا کنند.
کار رسانه‌ها حرفه‌یی باشد
در بخش پیشنهادات تحقیق «نقش رسانه‌ها در کاهش و افزایش خشونت علیه زنان» آمده است که رسانه‌ها باید از کارشناسان و علمای دین که افکار تندروانه نداشته باشند در برنامه‌های خود دعوت کنند و همچنان از نشر روایت‌های نادرست از دین که در صدد اعمال محدودیت بر زنان باشد نیز خودداری کنند.
نشر گزارش‌های متعدد تحقیقی از پرونده‌های عاملان خشونت علیه زنان، چه آن‌هایی که در بازداشت به سر می‌برند و چه آن‌هایی که مجازات شده‌اند، تا در جامعه اصلاحات و بهبود به میان آید.
حمایت از افزایش تولیدات داخلی مثل سریال‌ها، برنامه‌ها و آگهی‌های که در کاهش خشونت علیه زنان موثر باشد، نیز از سوی پاسخ دهنده‌ها پیشنهاد شده است.
مصاحبه شونده‌ها، تولید برنامه‌های آموزشی، تربیتی و آگاهی دهی برای جامعه و مخصوصاً به خانواده‌ها را، یکی از دیگر کارشیوه‌ها برای کاهش و یا از بین بردن پدیده خشونت علیه زنان دانسته و آن را به رسانه‌ها توصیه کرده‌اند.
ارتقای ظرفیت و بلند بردن آگاهی خبرنگاران و مجریان برنامه‌ها از قوانین و پالیسی‌ها در مورد حقوق زنان، افزایش و حمایت از نقش مدیریتی زنان در رسانه‌ها و تولید برنامه‌ها، استخدام کارمندان مسلکی و نشر بیشترِ برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی از مواردی است که به عنوان راهکار مبارزه با خشونت علیه زنان پیشنهاد شده است.
گفتنی است که باوجود اقدامات و تلاش‌های جدی در سطح ملی و جهانی در برابر پدیده خشونت؛ اما با آن‌هم این مشکل بخشی از دغدغه روزمره زنان کشور را تشکیل می‌دهد که آگاهان و فعالان حقوق زن به این باورند، برای محو و یا کاهش این پدیده بالا بردن آهگی عمومی می‌تواند موثر واقع شود.
الیاس طاهری