نظام کنونی، حدود یک و نیمه دهه است که با مواد مخدر به صورت مستمر مبارزه می‌کند اما نتیجه مثمر نداشته و هر روزه شاهد افزایش کشت کوکنار و پربار شدن اقتصاد جرمی هستیم.
کارشناسان مبارزه با مواد مخدر می‌گویند که نفع زیادی که مافیا از مواد مخدر می‌برند باعث شده است که وزارت مبارزه با مواد مخدر و نهادهای همکارش، در زمینه مبارزه با مواد مخدر ناکام بمانند و نتوانند به صورت درست مبارزه کنند.
ذبیح الله دایم، مشاور وزارت مبارزه با مواد مخدر؛ ناکامی دولت در امر مبارزه با مواد مخدر را، نفعی که مافیا مواد مخدر از آن می‌برند، عنوان می‌کند.
آقای دایم می گوید که سالانه بین 65 تا 70 میلیارد دالر مافیای منطقه و بین‌المللی از تجارت مواد مخدر سود می‌برند که این تجارت سیاه باعث شده است که دولت نتواند به صورت درست با مواد مخدر مبارزه کند.
گزارش‌هایی منتشر شده که درآمد حاصل از کشت و قاچاق مواد مخدر در تمویل تروریسم به مصرف می‌رسد اما همواره این طور نبوده بلکه مقداری از آن توسط شماری دیگر از مافیا به پول سفید تبدیل و وارد چرخه‌ی اقتصاد کشور می‌شود. گزارش‌های نیز وجود دارد که مافیای درون دولتی در ناامنی برخی از مناطق کشور دست دارند تا بتوانند به تجارت سیاه خود ادامه دهند.
عبدالخلیل بختیار، معین مبارزه با مواد مخدرِ وزارت امور داخله می گوید که در یک سال گذشته  بیش از 50 موظف دولتی که در بین آنان مقام‌های بلند رتبه دولتی نیز هستند به دلیل قاچاق مواد مخدر دستگیر شده‌اند.
آقای بختیار در مورد افراد دستگیر شده جزییات بیشتری ارایه نکرد اما گفتی است که اکثر این افراد با باندهای مافیایی در ارتباط‌‌اند و پول‌های حاصل از قاچاق مواد مخدر را به پول سفید تبدیل و در چارچوب نظام سرمایه گذاری می‌کنند.
یک مقام وزارت مبارزه با مواد مخدر بدون ذکر شدن نامش به روزنامه «افغانستان ما» گفت که تاکنون بارها قاچاق‌بران بزرگ کشور دستگیر شده‌اند اما به دلایل نامعلوم بعد از صدور حکم آزاد شده‌اند. او بر این باور است که این افراد با مقام‌های عالی رتبه دولتی در ارتباط هستند و در قاچاق مواد مخدر دست دارند.
به باور کارشناسان امنیتی نیز عوامل اقتصادی از مهمترین دلیل افزایش کشت کوکنار در کشور است.
چند ماه پیش از این؛ سرور دانش معاون رئیس جمهوری نیز گفته بود که کشت، تولید، قاچاق و نیز مصرف مواد مخدر در کشور به صورت تصاعدی افزایش چشم ‎گیر یافته و این پدیده شوم با مافیای داخلی و خارجی پیوند مستقیم دارد که باعث بالا رفتن گراف جرایم، مخصوصا جرایم سازمان یافته و سنگین شده است.
هارون رشید شیرزاد معین پیشین وزارت مبارزه با مواد مخدر به روزنامه «افغانستان ما» گفت که علت افزایش قاچاق و کشت کوکنار را، نبود تعهد سیاسی در کشور است. او هر چند از اظهار نظر در مورد «نبود تعهد سیاسی» خودداری کرد اما می توان این موضوع را نیز به مشکل مافیای درون نظام مرتبط دانست.
افغانستان، میدانی برای تقاضای جهانی مواد مخدر
وزارت امور داخله کشور می گوید، تا زمانی تقاضا در کشورهای منطقه وجود داشته باشد، افغانستان همواره عرضه کننده خواهد بود و مبارزه با مواد مخدر مشکل خواهد شد.
عبدالخلیل بختیار معین مبارزه با مواد مخدر در نشست کارشناسان ارشد منطقه‌ای روز دوشنبه 17 میزان در کابل، از نمایندگان آنان خواست که تقاضا را کاهش دهند تا عرضه در افغانستان کاهش یابد.
براساس گزارشی که نماینده‌ی ارشد کشور پاکستان ارایه کرد، بیش از 6.7 میلیون تن در این کشور معتاد به مواد مخدر هستند که افغانستان نیازمندی بیشتر آنان را مرفوع می کند.
محمد بشارت طاهرزاده ملک، نماینده پاکستان در این نشست گفت که هیچ کشوری نمی تواند به تنهایی با مواد مخدر مبارزه کند،بلکه باید همه کشورها ذی‌دخل با هم همکاری کنند.
براساس گزارش وزارت مبارزه با مواد مخدر حدود 10 میلیون معتاد در کشورهای همسایه‌ی ما وجود دارد.
الکسی رودف، نماینده کشور روسیه مبارزه با مواد مخدر را قابل قبول ندانست و گفت که جامعه جهانی باید در کنار تروریزم با مواد مخدر نیز مبارزه کند.
آقای رودف، همکاری همه جانبه‌ی کشورش با مبارزه با مواد مخدر در افغانستان اعلام کرد.
وزارت مبارزه با مواد مخدر در پی فعالیت‌های گذشته‌اش، جهت بهبود هماهنگی‌ها و تقویت مبارزه با مواد مخدر نشستی دیگر را با نمایندگان 12 کشور منطقه و بین‌المللی در کابل برگزار کرد.
در این نشست دو روزه قرار است که روی استراتیژی جدید مبارزه با مواد مخدر با نمایندگان 12 کشور قزاقستان، قرغیزستان، پاکستان، ایران، تاجیکستان، ترکمنستان، روسیه، چین، امارات متحده عربی، هند و ترکیه کار شود.
سلامت عظیمی وزیر مبارزه با مواد مخدر در این نشست گفت که دولت اراده قوی برای مبارزه با مواد مخدر دارد اما مبارزه با مواد مخدر نیازمند همکاری جهانی است.
خانم عظیمی افزود که کشورهای که در مسیر ترانزیت مواد مخدر هستند باید با ضربه وارد کردن به شبکه‌های مافیایی، می توانند کمک موثری در راستای مبارزه با مواد مخدر انجام دهند.
وی همچنین از نمایندگان حاضر در نشست خواست که حساب‌های بانکی قاچاقبران را مسدود کنند و از فروش داروهای روان گردان و مواد کیمیاوی که در پروسس هیرویین استفاده می شود، به افغانستان جلوگیری شود.
معینیت مبارزه با مواد مخدر وزارت امور داخله در این نشست به دستاوردهایش اشاره کرد و گفت که در مدت یک سال گذشته نزدیک به 345 میلیون دالر به قاچاق‌بران ضرر رسانده شده است و 5 قاچاق‌بر بین‌المللی در فهرست سیاه قرار گرفته‌اند.
لازم به ذکر است که سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری در ماه سرطان گفته بود که تلاش‌های حکومت در راستای مبارزه با مواد مخدر تاکنون نتیجه مطلوب نداده است. او گفته بود، برای مبارزه با مواد مخدر به همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی نیاز است.
آقای دانش، افزون بر ناامنی، وجود تقاضای جهانی، مافیای جهانی، عدم همکاری منطقه‌ای، فقر دهقانان و نبود بودجه برای عملی ساختن برنامه‌های دولتی در این بخش را از دلایل افزایش کشت مواد مخدر خوانده است.
دولت اما چند سال است که موضوع کشت بدیل را مطرح کرده است که در آن به کشاورزانی که کوکنار کشت می‌کنند، خدمات و ابزاری می‌دهد تا از کشت کوکنار دست بردارند.
گزارش‌های منتشر شده اما نشان می‌دهد که کشت کوکنار افزایش یافته و گویا طرح کشت بدیل دولت ناکام شده است.
علی‌رضا احمدی