نی، حمایت کننده رسانه‌های آزاد افغانستان با نشر یک نظر سنجی جدید، اعلام کرد که 92.5 درصد خبرنگاران کشور به موقع معاش دریافت نمی‌کنند.
مجیب خلوتگر، رئیس اجرایی نی، روز دوشنبه 8 عقرب، در یک کنفرانس خبری در کابل همچنین گفت که بر اساس نظر سنجی آنها، حقوق و امتیازات هیچ خبرنگاری در کشور مطابق مقرره طرز تاسیس رسانه‌های خصوصی پرداخت نمی‌شود.
آقای خلوتگر اضافه کرد که تقریبآ تمامی خبرنگاران نه تنها در محیط کار مصونیت ندارند، بلکه در بیرون از فضای کاری نیز مصون نیستند.
نهاد نی می‌گوید که در این نظرسنجی با ۴۰ خبرنگار از ۴۰ رسانه‌ی مهم خصوصی داخلی مصاحبه شده و دریافته که بیشتر رسانه‌ها، حقوقی برابر با قانون کار و مقرره‌ی طرز تأسیس رسانه‌ها ندارند.
یک خبرنگار بدون ذکر نامش گفت که چند ماه معاش از یک رادیوی محلی در ولایت بامیان طلبکار هستم اما تاکنون با گذشت سه سال نتوانسته‌ام تسویه حساب کنم.
همانند این خبرنگار؛ ده‌ها تن دیگر هستند اما به دلیل اینکه مبادا با مدیران رسانه‌‌ها با مشکلی مواجه شوند، حاضر به گفت‌وگو به صورت ثبت شده با رسانه‌ها نشدند اما "آف د ریکارد" مشکل‌شان را به رسانه‌ها گفتند.
یکی دیگر از خبرنگاران نیز بدون ذکر نامش گفت که به دلیل اینکه نتوانسته معاش را سر وقت از رسانه‌اش بگیرد، در یک سال گذشته، کار در 4 رسانه را تجربه کرده است.
اکثر خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای نه تنها قادر به گرفتن معاششان در سروقت معین نیستند، بلکه دیگر امتیازهای قانونی‌شان را نیز نمی‌توانند بگیرند.
بر بنیاد نظرسنجی نی، ۴۵ درصد خبرنگاران رخصتی‌های قانونی برای‌شان داده نمی‌شود و تمامی خبرنگارانی که در این نظرسنجی اشتراک کرده‌اند، گفته‌اند که برای‌شان حقوق بازنشستگی (تقاعد) در نظر گرفته نشده است.
نی، حمایت کننده رسانه‌های آزاد افغانستان همچنین می‌گوید که ۷۰ درصد خبرنگاران پاسخ‌دهنده به این نظرسنجی گفته‌اند که زمینه‌ی رشد و ترفیع برای‌شان فراهم نیست. ۷.۵ درصد از خبرنگاران نیز گفته‌اند که رفتار مسئولان رسانه‌ها با آنان بد است.
کار بی‌قرارداد
دفتر نی همچنین در نظر سنجی خود دریافته است که ۸۷.۵ درصد خبرنگاران کاپی قراردادشان را دریافت نکرده و یا اینکه قرارداد ندارند.
نی می‌گوید، نداشتن قرارداد، بخش کلانی از دشواری‌های شرایط کاری کارکنان رسانه‌ها است. برخی از رسانه‌ها، به نفع خود قرارداد نوشته شده‌ای با کارکنان خود ندارند و هر طوری که خواسته باشند، با آن‌ها  رفتار می‌کنند.
به باور نی، در این رسانه‌ها، تعیین معاش و وعده‌ها، یک طرفه و «خود هر طور بخواهد» است و هر زمانی صاحبان رسانه‌ها یا حتی مدیران نخواستند به وعده‌های‌شان که شفاهی است، عمل نکنند، به ساد‌گی منکر می‌شوند.
به نقل از گزارش پژوهشی نی؛ ذبیح‌الله محمدی سه سال مدیرمسئول رادیو نوبهار بوده است. او نمونه‌ای از کارمندان بی‌قرارداد رسانه‌ها است. آقای محمدی از حمل ۱۳۸۹ تا حمل ۱۳۹۲ در این رسانه مدیر مسئول بود، اما پایان کار او، بی‌هیچ اطلاع قبلی‌ ، فقط با رسیدن مدیرمسئول جدید، بود. برای او هر شش ماه بعد و هر وقتی که صاحب امتیاز رسانه می‌خواست، معاش داده می‌شد، اما وقتی که برکنار شد، ماه‌ها سرگردانی داشت تا این که «معاش اندک و خلاف وعده‌های شفاهی‌ صاحب امتیاز» را به دست بیاورد.
این در حالی است که بند اول ماده‌ی پانزدهم مقرره‌ی طرز تأسیس رسانه‌های خصوصی آمده است: "اداره‌ی رسانه یا نهاد، مکلف است، کارکنان مربوط را با رعایت احکام قانون کار، این مقرره و سایر اسناد تقنینی مربوط استخدام نموده و اسناد مکمل (دفتر سوانح و جواز کار) آن‌ها را در اداره‌ی مربوط حفظ و یک کاپی آن را به وزارت اطلاعات و فرهنگ ارسال نماید."
هم‌چنین در بند اول ماده‌ی شانزدهم مقرره‌ی طرز تأسیس رسانه‌های خصوصی راجع به حقوق کارکنان رسانه‌های خصوصی گفته شده "کارکنان رسانه و نهاد با رعایت احکام قانون کار، مستحق مزد مناسب هستند که توسط طرفین حین عقد قرارداد تعیین و از طرف اداره‌ی رسانه یا نهاد پرداخته می‌شود."
نی همچنین می‌گوید که ندادن حقوق بازنشستگی، اکرامیه، امتیاز تشویقی و امتیاز گزارش‌دهی از رویدادهای تروریستی و کار اجباری از دیگر موارد مقرره‌ی طرز تأسیس و فعالیت رسانه‌های همگانی  خصوصی است که هیچ یک از رسانه‌های خصوصی آن‌ها را رعایت نکرده‌اند.
نی اضافه کرد که این مقرره در ۱۶ عقرب ۱۳۹۴ توشیح و در جریده‌ی رسمی شماره ۱۱۹۶ نشر شد، اما تا هنوز کاری برای تطبیق موارد مهم آن نشده است.
در نظرسنجی نی آمده است که یکی دیگر از رفتارهای غیرقانونی رسانه‌ها با کارمندان‌شان، اخراج بدون ‌اطلاع قبلی است که در تضاد با قانون کار کشور است.
دفتر حمایت کننده رسانه‌های آزاد افغانستان می‌گوید، تقریباً در بزرگترین رسانه‌های کشور نیز چنین روشی به کار گرفته می‌شود و رسانه‌های محدودی هستند که به اصل قانونی اطلاع قبلی برای قطع همکاری رفتار می‌کنند.
این نهاد به عنوان نمونه از حبیب‌الله احمدی خبرنگار تلویزیون طلوع نام برد و گفت که وی در سال ۲۰۱۰ در تلویزیون طلوع به کار آغاز کرد، اما دو سال پس از ادامه‌ی کارش، روزی بدون اطلاع قبلی به بخش منابع بشری تلویزیون خواسته شد و برایش گفتند که دیگر با آنان همکاری نکند.
نی، حمایت کننده رسانه‌های آزاد افغانستان از مدیران رسانه‌ها خواست که حقوق و مزایای خبرنگاران مطابق قانون تامین سازد و از خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ها به عنوان "کارگر روزمزد" استفاده نکنند.
این نهاد همچنین از نهادهای دولتی خواست که به وضعیت خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای توجه کند.
علیرضا احمدی