شماری از نماینده‌های افراد دارای معلولیت در کشور، دیروز چهارشنبه، 10عقرب، از عدم توجه حکومت به وضعیت معلولین شکایت داشتند. به گفته‌ی آنان براساس قوانین نافذه‌ی افغانستان و میثاق‌های بین‌المللی با معلولین برخورد نمی‌شود.
مرکز اجتماعی معلولین (سی‌سی‌دی) و موسسه افغان‌های متأثر از ماین (آلسو) با راه‌اندازی یک کارگاه آموزشی 4 روزه، شماری از نمایندگان معلولین را از 5 زون کشور جهت آموزش و گفت‌وگو در مورد مشکلات آنان، به کابل دعوت کرده است. این شمار معلولین در مورد یک اپلیکیشن/ نرم‌افزار آموزش نیز دیده‌اند و قرار است پس از برگشت به ولایت‌های شان با استفاده از این نرم‌‎افزار که در تلفن‌های نوع گلکسی نصب می‌شود، به شناسایی افراد دارای معلولیت بپردازند.
این گروه دادخواهی به شکل رضاکارانه فعالیت می‌کند و قرار است در پنج زون کشور (کابل، بلخ، قندهار، بامیان و هرات) کارشان را آغاز کنند.
معلولین از مشکلات شان می‌گویند
محمد یزدان پرست که از ولایت بلخ به کابل آمده است و نابینا است، در این نشست از مشکلات اشخاص دارای معلولیت در کشور سخن‌های بی‌شماری گفت. به گفته‌ی او طبق قانون اساسی «هرگونه تبعیض میان شهروندان کشور ممنوع است» و نباید هیچ فرقی میان معلولین و غیر معلولین وجود داشته باشد؛ زیرا همه شهروندان در برابر قانون حقوق یکسان دارند.
آقای یزدان پرست، یکی از مشکلات اساسی قشر معلولین را نبود زمینه‌های آموزشی عنوان کرد و گفت، ماده چهل و سوم قانون اساسی تحصیل را تا سطح لیسانس، حق هر شهروند دانسته است و دولت نیز مکلف به رعایت این اصل می‌باشد. او گفت: «پس ما نظام تعلیمی و تحصیلی همه‌شمول را باید شاهد باشیم.»
به گفته‌ی یزدان پرست، ماده نوزدهم قانون حقوق و امتیازات افراد دارای معلولیت، حضور معلولین در بورسیه‌های دولتی 7 درصد و در موسسات تعلیمی و تحصیلی خصوصی نیز 7 درصد پیش‌بینی کرده است؛ اما در حال حاضر بنا به بهانه‌تراشی‌ها معلولین نمی‌توانند شامل بورسیه‌های خارجی شوند. او گفت که در تازه‌ترین مورد کشور هندوستان حدود 211 بورسیه را به اشخاص دارای معلولیت افغانستان داده است؛ اما معلولین از این حق شان نیز محروم شدند.
عدم شمولیت در کانکور مشکل دیگر
یزدان پرست که به نمایندگی از معلولین کشور صحبت می‌کرد، گفت که یکی از مشکلات دیگر فراراه افراد داری معلولیت این است که آنان نمی‌توانند سالانه در ولایت‌های خودشان شامل آزمون کانکور شوند و به دانشگاه‌های کشور راه یابند. به گفته‌ی او از معلولین برای سپری کردن آزمون کانکور به کابل خواسته می‌شوند که این موضوع برای آن‌ها جنجال‌آفرین شده است؛ «طوری که سال گذشته حدود 50 تن از معلولین در کابل امتحان کانکور را سپری کردند و به دلیل اینکه اسناد شان در زمان معین به ولایات ارسال نشد، از تحصیل باز ماندند.»
از سویی هم او از دولت می‌خواهد که طبق ماده پنجاه و سوم قانون اساسی، برنامه های لازم آموزشی، اشتغال‌زایی و درمانی را برای افراد دارای معلولیت فراهم بسازد. به باور وی قانون اساسی از سوی مسوولان حکومت نقض شده است.
او همچنان گفت: «معلولینی که در ولچر تردد می‌کنند، باید تمام تأسیسات عامه مانند مکاتب، شفاخانه‌ها، مراکز تجارتی، ادارات حکومتی و دانشگاه‌ها و ... برای شان قابل دسترس باشند. وسایل حمل و نقل و زمینه‌های ترانسپورتی نیز به آن‌ها فراهم باشند که امروزه جزء از مشکلات مهم ما است.»
به گفته‌ی اعضای این گروه دادخواهی، آنان از انتظار ندارند تا مورد ترحم قرار بگیرند؛ بلکه می‌خواهند طبق قوانین ملی و بین‌المللی که افغانستان نیز به آن ملحق شده است، حقوق اساسی شان را مطالبه کنند.
شناسایی افراد دارای معلولیت
براساس معلومات ارائه شده از سوی این گروه دادخواهی، قرار است به‌زودی یک نرم‌افزار نیز فعال گردد. این نرم‌افزار به هدف شناسایی افراد دارای معلولیت ایجاد و در تلفن‌های همراه نصب می‌گردد تا آمار افراد دارای معلولیت در کشور مشخص شود.
این نرم‌افزار که به همکاری مرکز اجتماعی معلولین (سی سی دی) و موسسه افغان‌های متأثر از ماین (آلسو) فعال خواهد شد، در شش ماه آینده حداقل یک هزار شهروند دارای معلولیت را در شمال، جنوب، مرکز و غرب کشور تحت پوشش قرار می‌دهد و برای این کار یک بانک معلوماتی نیز ایجاد می‌شود.
نماینده‌های معلولین امیدوارند که با همگانی شدن این سیستم، آمار دقیق از افراد دارای معلولیت در سراسر کشور به دست آید تا پس از شناسایی مشکلات آن‌ها، به حل این چالش‌ها پرداخته شود.
بر بنیاد یک راپور بانک جهانی، حدود یک میلیارد افراد معلول در سطح دنیا زندگی می‌کنند که 200 میلیون آن زیر خط فقر قرار دارند. از این میان 80 درصد در کشورهای در حال توسعه مانند افغانستان زنده‌گی می‌کنند.
از سویی هم سروی (Handicap International ) که در سال 2005 میلادی انجام شده است، نشان می‌دهد که حدود 867300 تن از شهروندان افغانستان را افراد دارای معلولیت تشکیل می‌دهند. بر بنیاد این نظرسنجی، بیش از 70 درصد معلولین در کشور از خدمات مختلف اجتماعی محروم اند و 90 فیصد معلولین بی‌کار هستند. این نظرسنجی همچنان گفته که بیش از 77 درصد افراد دارای معلولیت به مکاتب دسترسی ندارند.
با این همه، احمدشاه خان اعظمی، مسوول مرکز اجتماعی (سی سی دی) گفت که حکومت اراده‌ی قوی ارائه خدمت به جامعه‌ی معلولین را ندارد. او گفت درحالیکه از تصویب میثاق حقوق اشخاص دارای معلولیت حدود 5 سال می‌گذرد اما حکومت در بطبیق آن تاکنون تعلل کرده است.
نماینده‌های معلولین ولایات قندهار، بامیان و هرات که در این نشست صحبت می‌کردند، نبود زمینه‌های آموزشی و خدمات درمانی و عدم دسترسی معلولین به خدمات مختلف اجتماعی را از عمده‌ترین مشکلات آنان عنوان کردند.
آنان امیدوارند که پس از برگشت به ولایت‌های شان بتوانند برای به دست آوردن حقوق معلولین با آنان همگام شوند.
در پایان نشست، اعضای این گروه با نشر یک اعلامیه‌ی 4 ماده‌ای چالش‌های اساسی فراراه شان را چنین نوشته‌اند: «نبود زمینه‌های اشتغال، عدم زمینه‌های آموزشی- تحصیلی و محروم شدن معلولین از بورسیه‌ها، در دسترس نبودن تأسیسات عام‌المنفعه و عدم موجودیت مراکز درمانی معیاری چشم و گوش از عمده‌ترین چالش‌های معلولین در کشور می‌باشند.» آنان تأکید کردند که حکومت باید طبق قانون به این مشکلات توجه و رسیدگی کند.
کشورهای متأثر از جنگ بیشترین آمار معلولین را در خود دارد. افغانستان نیز یکی از کشورهای جنگ زده و در حال جنگ است که در کنار آمار معلولین از سال‌های پیش، انفجارها و حمله‌های انتحاری شمار معلولین را در کشور افزایش داده است.
الیاس طاهری