مرکز حمایت از زنان خبرنگار در افغانستان، گزارش خود در مورد شمار زنان خبرنگار در کشور را دیروز، دوشنبه 29 عقرب، در یک کنفرانس مشترک با دفتر خبرنگاران بدون مرز، نشر کرد.
بر اساس این گزارش شمار زنان خبرنگار در کشور، کاهش یافته است. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که جنگ، تداوم ناامنی و همچنان مشکلات اجتماعی از اصلی ترین علت‌هایی است که به کار خبرنگاران زن و حضور آن‌ها در رسانه‌ها محدودیت ایجاد کرده است.
بر بنیاد گزارش مرکز حمایت از زنان خبرنگار، در سال‌های (1395 و 1396) 6 کارمند رسانه‌ای زن در کشور جان‌های شان را از دست داده‌اند و در کنار آن، افزایش تهدیدها باعث شده است که بسیاری از خبرنگاران زن ترک وظیفه کنند.
گزارش تأکید دارد، خشونت‌ها علیه خبرنگاران زن بسیار بیشتر از خشونت‌هایی است که علیه خبرنگاران مرد صورت می‌گیرد. در بخشی از گزارش آمده است: «زنان خبرنگار در خیابان و هنگام انجام وظیفه‌ی خود در گزارش دهی و یا مصاحبه و حتی در محل کار خود مورد خشونت‌ کلامی و آزار و اذیت تنی قرار می‌گیرند و متأسفانه هیچ قانون و مرجعی برای رسیدگی به این خشونت‌‎ها وجود ندارد.»
فریده نیکزاد، رییس مرکز حمایت از زنان خبرنگار در افغانستان، حین نشر این گزارش گفت، این یافته‌ها حاصل گفت‌وگو با 74 رسانه‌ی سراسری و محلی، به شمول 29 تلویزیون، 35 رادیو، 4 آژانس خبری و 6 نشریه چاپی در 23 ولایت کشور می‌باشد. وی گفت در کنار این، با 4 نهاد حمایت از خبرنگاران و رسانه‌ها در کشور نیز گفت‌وگو شده است.
براساس آماری که از تعداد خبرنگاران زن در این گزارش آمده است، در این 23 ولایت کشور 1037 زن به کار مشغول اند که از این میان 474 تن آنان را خبرنگاران مسلکی تشکیل می‌دهند.
اما پیش از این، نهاد حمایت کننده رسانه‌های آزاد افغانستان(نی) در ماه مارچ سال جاری میلادی شمار زنان خبرنگار در کشور را بین 1800 تا 2000 تن اعلام کرده بود.
یافته‌های گزارش مرکز حمایت از خبرنگاران زن نشان می‌دهد بیشترین خبرنگاران زن در کابل، هرات و سپس بلخ به فعالیت‌های خبرنگاری مصروف هستند. تعداد زیادی از این خبرنگاران زن در رسانه‌های دیداری کار می‌کنند؛ 70 درصد در تلویزیون‌ها، 17 درصد در رادیوها و 13درصد دیگر در آژانس‌های خبری و رسانه‌های چاپی به کار مشغول اند.
از سویی هم یافته‌های گزارش نشان می‌دهد در اکثری از ولایت‌های کشور اصلاً خبرنگار زن وجود ندارد که این موضوع را نهادهای خبرنگاری کشور نیز تأیید کرده‌اند.
در گزارش به نقل از رحیم‌الله سمندر رییس انجمن آزاد خبرنگاران افغانستان، آمده است: «در برخی از ولایت‌ها به شمول ارزگان، بدخشان، پنجشیر، پکتیا، پکتیکا، خوست، زابل، سرپل، سمنگان، غور، کاپیسا، کنر، لغمان، لوگر، میدان وردک، نورستان و نیمروز، خبرنگاران زن در رسانه‌ها حضور فیزیکی ندارند.»
بر بنیاد گزارش، در ولایت‌های هرات، پروان، بدخشان، کندز، کندهار، تخار، خوست، میدان وردک و لوگر به دلیل ناامنی در دو سال گذشته بیش از 100 خبرنگار زن وظیفه شان را رها و حتا محل شان را نیز ترک کرده‌اند. در ولایت‌های غور و بادغیس، به دلیل ناامنی و فرهنگ سنتی حاکم، هیچ خبرنگار زن وجود ندارد.
نگرانی خبرنگاران بدون مرز از وضعیت خبرنگاران زن
چیزی که یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد یک واقعیت است و این قابل نگرانی است. در بسیاری از ولایت کشور تعدادی از خبرنگاران نزدیک به صفر می‌رسد و در برخی از ولایت‌ها امکان حضور در رسانه‌ها را ندارند. در ولایت‌هایی که خبرنگاران زن وجود داشته‌اند هم به دلیل ناامنی ترک مسلک کرده اند.
مسوول دفتر خبرنگاران بدون مرز در کنفرانس دیروز گفت، خبرنگاران زن حتی در ولایت‌های که بیشترین خبرنگاران زن را دارند، با مشکلات فراوان روبرو هستند و از بخش عمده‌ای از حقوق شان محروم‌اند. او افزود که این امر"جای تاسف" است.
در همین حال، سیماسمر رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نیز به پایان دادن فرهنگ معافیت از مجازات عاملان خشونت علیه زنان، به‌ویژه زنان خبرنگار تأکید کرد و گفت که وزارت اطلاعات فرهنگ باید در این زمینه تلاش کند و فرهنگ معافیت از بین برده شود.
با این حال، محمد رسول باوری سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ گفت که زنان خبرنگار نسبت به خبرنگاران مرد در افغانستان قربانی‌های بیشتر داده‌اند و از این جهت نقش زنان خبرنگار بسیار مهم است. وی گفت، وزارت اطلاعات و فرهنگ در کنار استقبال از فعالیت خبرنگاران زن، هرگونه همکاری که در محدوده‌ی قانون از مسوولیت‌های این وزارت باشد، با خبرنگاران صورت خواهد گرفت. به گفته‌ی او وزارت اطلاعات و فرهنگ صندوق حمایت از خبرنگاران را که در گذشته ایجاد شده بود، دوباره احیا کرده و از این بعد از طریق این صندوق نیز با خبرنگاران همکاری خواهد کرد.
الیاس طاهری