وزارت امور مهاجرین و عودت کنندگان می‌گوید که در سال جاری میلادی، بیش از یک میلیون تن از 32 ولایت کشور به دلیل ناامنی و خشکسالی بیجا شده‌اند.
اسلام الدین جرات، سخنگوی وزارت امور مهاجرین و عودت کنندگان با افزایش مهاجرت‌های داخلی می‌گوید که بعد از ناامنی، خشکسالی دوم عامل این مهاجرت‌ها است.
آقای جرات به روزنامه «افغانستان‌ما» گفت که تنها در ماه جولای 3197 خانواده بر اثر ناامنی و خشکسالی بیجا شده اند. او هر چند می‌گوید که بعد از ناامنی دومین عامل خشکسالی است، اما آمار دقیقی از مهاجرت‌هایی که بر اثر خشکسالی شده است، ندارد.
ولایت‌های مرکزی بامیان، دایکندی و غور از امن‌ترین ولایت‌های کشور است، اما هر ساله هزاران تن به دلیل خشکسالی اقدام به مهاجرت می‌زنند. بیشتر این افراد به ولایت‌های کابل و هرات می‌روند.
داد محمد شهروند دایکندی است. او که به خاطر خشکسالی از دایکندی به هرات رفته است، می‌گوید: کل زندگی‌شان بر سر چشمه‌ای استوار بود؛ آن چشمه خشک شد و ما مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شدیم.
داد محمد گفت: "وقتی آب نباشد، دیگر زندگی برای ما مردم که زراعت پیشه و مالدار هستیم، ممکن نیست. باید همه دار و ندار خود را رها کنیم تا خودمان زنده بمانیم."
او علاوه کرد، نزدیک به سی سال در یک قریه درخت کاشتیم، خانه درست کردیم و زمین آباد کردیم که با خشک شدن چشمه به باد فنا رفت.
دردهای مهاجرت بر داد محمد سنگینی کرد و در قسمتی دیگر از سخنانش از حکومت انتقاد تندی کرد و گفت که حکومت اگر حکومت می‌بود، طی 15 سال گذشته یک چاره‌ای برای چنین روزها‌ می‌اندیشید.
به گفته داد محمد، خانواده‌های زیادی هستند که خشکسالی به آنان ضربات سنگینی زده و آنان مجبور شده‌اند خانه و کاشانه خود را ترک کنند و به شهرها پناه ببرند.
علاوه بر خشکسالی، ناامنی نیز بر مشکل مهاجرت‌ها افزود است. دفتر هماهنگی امور کمک‌های بشری سازمان ملل متحد (اوچا) در گزارش هفته‌وار خود آورده است که از آغاز سال جاری میلادی تاکنون ۲۰۸ هزار و ۶۱۵ تن به دلیل جنگ و درگیری از مناطق اصلی‌شان بی‌جا شده‌اند.
براساس این گزارش، به ‌تازگی بیش از ۵ هزار و ۴۰۰ تن از نقاط مختلف ولایت ارزگان به مرکز این ولایت کوچ کرده‌اند.
وزارت مهاجرین می‌گوید که ما تلاش می‌کنیم به مساله حقوق بشری بیجا شدگان توجه جدی کنیم و در مرحله دوم، برنامه‌های جهت ادغام مجدد آنان با همکاری مسئولان محلی انجام دهیم.
داد محمد که از دایکندی به هرات رفته، اما می‌گوید که وزارت اصلا خبر ندارد که چه کسی بیجا شده، چه برسد به اینکه به آنان کمکی کند. او اضافه کرد اگر کمکی هم باشد، یک بوجی آرد است که برای گرفتن این یک بوجی باید دو هفته سرگردان بگردی که ارزش ان را هم ندارد.
گفتنی است که در وزارت امور مهاجرین و عودت کنندگان نیز ده‌ها مهاجر و یا بیجا شده داخلی به دنبال گرفتن کمک هستند. اما آنان نتوانسته‌اند با گذشت یک هفته یا بیشتر از آن، کمکی دریافت کنند.
زنی که با خانواده‌اش از مرز ایران و ترکیه رد شده بود، می‌گوید که نزدیک به ده روز است برای کمکی که آی.او.ام وعده داده بود به وزارت می‌روم و می‌آیم؛ اما خبری از کمک نیست.
مهاجران نمی‌توانند اهرم فشاری برای گرفتن آب باشد
وزارت امور مهاجران در پی اظهارات محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران، می‌گوید که ایران نمی‌تواند از مهاجران به عنوان اهرم فشار استفاده کند.
محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، چند روز پیش در یک مصاحبه تلویزیونی گفته بود که کشورش از اهرم‌های مختلف (از جمله مهاجران) برای حل اختلافات بر سر حقابه رودخانه هیرمند با افغانستان استفاده خواهد کرد.
اسلام الدین جرات سخنگوی وزارت مهاجرین به روزنامه افغانستان‌ما گفت که با خروج ایالات متحده امریکا از برجام ارزش تومان به شدت کاهش یافته و مهاجران ما نیز علاقه‌ای به زندگی در ایران ندارند.
آقای جرات افزود که این ابزار در اختیار در ایران است؛ اما شرایط در حال حاضر به گونه‌ای است که افغان‌ها خودشان نیز علاقه‌ چندانی برای زندگی در ایران ندارند.
او اضافه کرد که بازگشت دواطلبانه مهاجران نسبت به سال گذشته بیشتر شده است. در طول سال 2018 نزدیک به 500 هزار تن از  ایران برگشته‌اند.
سخنگوی وزارت مهاجرین همچنین گفت که در گذشته‌ها نیز شماری از کشورها از مهاجران به عنوان اهرم فشار استفاده کرده‌اند که ایران هم بوده است. اما افغانستان نیز در تلاش است که از شهروندان خود حمایت‌های حقوقی بکند تا از مهاجران به عنوان یک ابزار استفاده نشود.
از سوی دیگر وزارت خارجه کشور نیز پیش از این در واکنش به گفته‌های وزیر خارجه ایران گفته بود که مشکل آب‌های مرزی با ایران بدون فشارهای سیاسی حل خواهد شد.