منبع: اسمال وار ژورنال
نويسنده: تميم عاصي
برگردان: خيرمحمد مقدسي
هجده سال پیش ایالات متحده امریکا جنگ با تروریزم را در افغانستان آغاز کرد که در این جنگ رژیم طالبان را سرنگون کرد و سرانجام اسامه بن لادن، رهبر القاعده را در ایبت آباد [پاکستان] کشت.
امریکا به طور قابل توجهی القاعده و زیرساخت‌ها و توانایی‌های متحدان‌اش را از بین برد، با داعش در عراق و سوریه حنگید و میلیاردها دالر برای ایجاد حکومت‌ کارآمد و دموکراتیک در افغانستان و عراق مصرف کرد.
امروز همه‌ی مردم امریکا از جنگ خسته اند. یک رئیس جمهور پوپولیست با شعار نخست امریکا(America First) در کاخ سفید بر اریکه قدرت تکیه زده است و تعهد سپرده است تا جنگ بی‌پایان(Endless War) امریکا را به پایان برساند. برنامه‌اش بر این است که نیروهای امریکایی مستقر در کشورهای افغانستان و سوریه را دوباره به خانه‌های شان برگرداند.
با این وجود، پرسش اساسی این است که طولانی‌ترین جنگ امریكا در تاریخ، برای افغانستان چه به ارمغان آورده است؟ در حالی که افغانستان با ناامنی، بی‌ثباتی سیاسی و رشد ضعیف اقتصادی مواجه است.
در این هیچ شکی نیست که افغانستان امروز نسبت به دوره‌ رژیم وحشیانه طالبان به مراتب بهتر است. میلیاردها دالر کمک خارجی، کمک‌های فنی و هزاران نفر در نتیجه‌ این جنگ وحشیانه از بین رفته و زمینه را برای یک افغانستان مرفه و هنوز شکننده فراهم کرده است.
میلیون‌ها دختر به مدرسه می‌روند، صدها هزار افغان در موسسات تحصیلات عالی درس می‌خوانند، افغانستان دارای یک دولت، پارلمان، قوه قضائیه، جامعه مدنی پر جنب و جوش و شاهد حضور گسترده زنان در زمینه‌های مختلف در کشور است. افغانستان در بیش از 140 کشور جهان سفارت‌خانه تأسیس کرده که با بسیاری از ملت‌ها در سطح جهان روابط دیپلماتیک برقرار کرده است. این کشور دیگر مانند رژیم طالبان یک کشور منزوی و محکوم نیست.
افغانستان در یک دهه اخیر بیش از 9.5 درصد رشد اقتصادی داشته است، در آمد سرانه آن از 120 دالر در سال به 640 دالر در سال افزایش یافته است. این کشور دارای یک واحد پولی قوی و باارزش است که با کمک‌های خارجی توانسته است سطح فقر را در کشور پایین بیاورد.
اما افغانستان هنوز با چالش‌های زیادی روبرو است؛ خروج نیروهای امریکایی از این کشور، انتخابات بحث برانگیز پارلمانی، کاهش نرخ اقتصادی، افزایش جنگ‌های نیابتی بین کشورهای همسایه افغانستان از جمله چالش‌های است که این کشور در حال حاضر با آن مواجه است.
برای رفع این چالش‌ها، نخبگان سیاسی و اقتصادی افغانستان باید به یک توافق اساسی دست یابند، چون کمک‌های اقتصادی سیاسی و نظامی خارجی‌ها دوامدار نخواهد بود آنها باید مسئولیت این کشور را بر عهده بگیرند و تصمیمات سختی برای مسیر آینده برای ثبات، امنیت و رفاه کشور بگیرند.
ثبات داخلی و اتحاد کشور باید در صدر برنامه‌های دولت‌مردان و سیاستگذاران باشد زیرا کشورهای همسایه و شرکای بین‌المللی یک افغانستان فقیر و شکننده را هرگز جدی نخواهد گرفت.
دولت افغانستان برای رسیدن به یک توافق ملی برای مبارزه با تروریزم، صلح و ثبات در کشور و برنامه‌ریزی برای اصلاحات اقتصادی در کشور ایجاد کند. بدون یک توافق ملی در مورد سه حوزه کلیدی مبارزه با تروریزم، روند صلح و برنامه اصلاحات اقتصادی گسترده ثبات در کشور ممکن نخواهد بود. چالش‌های فعلی وضعیت شکننده‌ای کشور را طولانی‌تر خواهد کرد. زمان آن فرارسیده است که نخبگان سیاسی کشور از رقابت بر سر قدرت و دامن زدن به مسایل قومی پا را فراتر بگذارد و برای آینده نا روشن این کشور به دور از مسایل قومی و سمتی فکر بکنند.
در جبهه بین‌المللی افغانستان باید یک تصویر جدید از خود به نمایش بگذارد و یک شریک قابل اعتماد را برای مقابله با تروریزم و افراط‌گرایی پیدا کند. مثل هر کشوری دیگر که برای مبارزه با تروریزم و افراط‌گرایی از امریکا درخواست کمک‌های نظامی و اقتصادی می‌کند.
افغانستان برای ارتباطات بین‌المللی خود باید یکی از گزینه‌های زیر را انتخاب کند.
1. شریک استراتژیک برای ایالات متحده و ناتو در منطقه باشد: با وجود آن‌که افغانستان پیمان امنیتی با ایالات متحده امریکا و ناتو به امضا رسانده است، اما وضعیت امنیتی و اقتصادی این کشور هنوز بهتر نشده است. اگر قرار است که افغانستان منحیث یکی از شرکای استراتژیک امریکا و ناتو باقی بماند هردو طرف باید به این کشور کمک کند از این وضعیت بد امنیتی و اقتصادی خارج شود.
حمایت نظامی و اقتصادی از افغانستان باید فراتر از روابط دیپلماتیک باشد زیرا جنگ در این کشور به هزینه خون مردم تمام می‌شود. گروه‌های تروریستی حملات شان را افزایش می‌دهد این کشور برای از بین بردن ریشه‌های تروریزم در منطقه نیاز جدی به کمک‌های نظامی و اقتصادی دارد.
2. ارتباط با کشورهای منطقه و جهان اسلام: از سوی دیگر افغانستان می‌تواند روابط دیپلماتیک و نزدیک با منطقه را به واسطه همکاری استراتژیک خود با ایالات متحده و ناتو دنبال کند.
این بدان معنی است که مسائل مشکل‌ساز تاریخی مانند درخواست صلح درمورد خط دیورند، عمق استراتژیک پاکستان در افغانستان، حصول اطمینان از منافع هند در افغانستان، انکار پناهگاه‌های افراط‌گرایان روسی و آسیای مرکزی و در نهایت منافع ایران و عربستان سعودی در کشور را به میان خواهد آورد.
اگرچه پیگیری چنین دیپلماسی پیچیده و چندجانبه، اعتبار، اعتماد و ظرفیت مورد نیاز در داخل دولت افغانستان و در میان کشورهای همسایه را از دست می‌دهد. از سوی دیگر هیچ یک از همسایگان به استثنای هند در طول هجده سال گذشته با مقیاس کمک ایالات متحده و متحدان آن با افغانستان همکاری نکرده است.
3. اتحاد با چین، هند و روسیه: بسیاری از استراتژیست‌ها و متخصصان روابط بین‌الملل معتقدند که آینده افغانستان با سه کشور کلیدی و قدرت‌مند یعنی چین، هند و روسیه رقم خواهد خورد. این کشورها باید به توافقی منطقه‌ای برای کاهش معضلات امنیتی و اقتصادی کشور پس از خروج ایالات متحده امریکا از افغانستان برسد. اما هر یک از این کشورها دارای منافع متضاد در افغانستان استند و هم‌چنین افغانستان یک منبع بی‌ثباتی برای این کشورها است. با این وجود در پشت درهای بسته دیپلماسی، بین این سه کشور در مورد سرنوشت افغانستان پس از خروج ایالات متحده وجود دارد، اما آن‌ها هنوز با هرگونه کمک نظامی، سیاسی و نظامی برای افغانستان آماده نیستند.
با این وجود، آینده سیاسی و اقتصادی افغانستان شکننده، نامطمئن و غم‌انگیز است. کسر بودجه، وابستگی بیش از حد به ایالات متحده امریکا و ناتو در مورد کمک‌های نظامی، نرخ بالای فساد، ناامنی رو به رشد، تهدیدات بزرگ برای آینده افغانستان پایدار و صلح آمیز است.
افغانستان برای سال‌های آینده نیاز به حمایت اقتصادی، سیاسی و نظامی بین ‎‌‌المللی و منطقه‌ای دارد تا بر روی پای خود بایستد. همان‌طور که جامعه بین‌المللی نیاز به حمایت از افغانستان دارد؛ افغانستان نیز باید خود را ثابت کند و متحد و هم‌سو با همسایگان خود باشد. افغانستان هیچ گزینه‌ای جز یکی از گزینه‌های ذکر شده در بالا را روی دست نخواهد داشت؛ مجبور است که برای حفظ ثبات و امنیت خود یکی از این گزینه‌ها را انتخاب کند.