صفحه نخست » افغانستان » تفسیر گفتوگوهای امریکا با طالبان
تفسیر گفتوگوهای امریکا با طالبان
منبع: کرايسيس گروپ
نويسندگان: لوريل ميلير، برهان عثمان و گريم اسميت
برگردان: خيرمحمد مقدسي
گفتوگوهای امریکا با طالبان در قطر همه را امیدوار کرده است که امریکا از درگیری در جنگ افغانستان خود را بیرون بکشد. مذاکره شش روزه بین طالبان و امریکا روشنترین نشانهای است که امریکا در تلاش خروج نیروهایش از افغانستان است. طالبان و متحدین منطقهای اش این تصمیم امریکا را به عنوان یک فرصت جدید میپندارند.
هنوز زود است که نتیجهگیری کنیم؛ اما گفتوگوهای قطر ما را به ختم طولانیترین جنگ تاریخ امریکا امیدوار و خوشبین کرده است. خروج نیروهای امریکایی و ناتو از افغانستان یکی از خواستههای کلیدی طالبان است و حضور این نیروها را دلیل منطقی برای شورش شان میداند. گفتوگو در قطر نخستین گفتوگویی است که در مورد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان بحث میشود. در این مذاکرات در مورد بعضی از موضوعات کلیدی اجماع صورت گرفته است اما در نهایت اهمیت گفتوگوهای صلح به این بستگی دارد که در آینده چی اتفاق میافتد.
در مورد چه چیزی توافق صورت گرفته است؟
زلمی خلیلزاد فرستاده خاص امریکا در گفتوگوهای صلح افغانستان به نیویورک تایمز گفته است که روی موضوعات اساسی با طالبان به توافق رسیده که طالبان در مقابل خروج نیروهای امریکایی از افغانستان به امریکا تعهداتی داده است. به گفته او طالبان تعهد داد که اجازه ندهد تا منافع امریکا از خاک افغانستان هدف قرار بگیرد. خلیلزاد همچنین گفته است که طالبان باید بعد از اعلام آتشبس با دولت افغانستان به طور مستقیم گفتوگو کند.
پس از چند دهه جنگ، طرفین چگونه بر میز مذاکره نشسته اند؟
تبادل تعهدات بین طالبان و ایالات متحده امریکا در مورد مبارزه با تروریزم و خروج نیروهای نظامی امریکا از افغانستان ممکن است برای پایان دادن حضور نظامی امریکا در افغانستان کافی باشد، اما بدون یک توافق فراگیر جنگی که مرگبارترین جنگ در جهان بوده است پایان نخواهد یافت. ایالات متحده امریکا به طور مکرر اذعان کرده است که در حال حاضر خروج نیروهای امریکایی و برقراری صلح و ثبات سیاسی در افغانستان بخشی از موضوعات مهم در گفتوگوهای صلح خواهد بود.
مسائل حل نشده چیست؟
سوالی که تا هنوز پاسخ پیدا نکرده این است که چگونه یک گفتوگو بینالافغانی را شکل بدهیم و پس از چند دهه جنگ، طرفین را چگونه برمیز مذاکره بنشانیم؟
همچنین هنوز روشن نیست که طالبان تمایل به چنین گفتوگویی دارد یا خیر؛ آیا این گروه قبل از خروج نیروهای امریکایی گفتوگومیکند یا بعد از آن. طالبان مدتهاست که در گفتوگوی مستقیم با امریکا تمایل نشان داده، همانطوری که اکنون اتفاق افتاده؛ اما رویکرد این گروه تاهنوز در رابطه با افغانستان مبهم است.
طالبان در دوحه تضمین کرده است که بر ضد تروریزم در افغانستان مبارزه کند اما جزئیات این ضمانت هنوز به طور مشخص اعلام نشده و معلوم نیست که این تضمین چقدر برای ایالات متحده امریکا قابل قبول است.
ایالات متحده امریکا ممکن است به دنبال طالبان باشد تا چیزی فراتر از گفتههای قبلی این گروه بشنود، اما این گروه حداقل از سال 2010میلادی به بعد وعده داده است که اجازه ندهد از افغانستان بر ضد دیگر کشورها استفاده شود. اینگونه کلی گویی ممکن است در توافق صلح کافی نباشد ولی پذیرش آن به این بستگی دارد که ایالات متحده امریکا چقدر مشتاق است که نیروهایش را از افغانستان خارج کند.
مقامات طالبان میگویند آتشبس قبلی در روزهای عید فطر به جهانیان نشان داد که اگر آنها بخواهند میتوانند جنگ را در افغانستان متوقف کنند.
آیا طالبان به برقراری آتشبس متعهد است؟
متأسفانه برقراری آتشبس در این مرحلهای از مذاکرات بعید به نظر میرسد؛ چون طالبان از اینکه میدانهای نبرد شان را از دست بدهد نگران است. آنها فکر میکنند که با حضور در میدانهای نبرد امتیاز بیشتری کسب میکنند. برقراری آتشبس در ماه جون 2018میلادی موفقیتآمیز بود و نشان داد که مردم در حمایت از آتشبس در آرزوی پایان جنگ در افغانستان است. صحنههای که نشان میدهد اعضای طالبان با مخالفان شان یکجا جشن گرفته اند، رهبری این گروه را متعجب کرده بود. مقامات طالبان میگویند که آتشبس قبلی در روزهای عید فطر به جهانیان نشان داد که اگر آنها بخواهند میتوانند جنگ را متوقف کنند.
با این حال، آتشبس درازمدت تنها در گفتوگوهای مستقیم طالبان با دولت افغانستان امکانپذیر است. بدون شک طالبان میداند که آتشبس یک پیروزی سیاسی برای دولت افغانستان و تقویت روحیه برای نیروهای دولتی خواهد بود. بنابراین طالبان با چنین پیش فرضی تمایل به آتشبس نخواهد داشت. در ضمن، به نظرمیرسد که این گروه برای ادامه مبارزه آماده است. طالبان مصمم است تا قدرت خود را در میدانهای جنگ به رخ بکشد نه از طریق گفتوگوهای سیاسی.
به تازگی یکی از جنگجویان طالب به ویب سایت کرایسیس گروپ(Crisis Group) گفته است: «دلیل این که همه در مورد ما صحبت میکند قدرت نظامی و تواناییهای رزمی ماست؛ در غیر این صورت، هیچکس در مورد صلح و آشتی صحبت نمیکند.»
تفاوت برخورد ایالات متحده امریکا در این گفتوگوها چیست؟
در دور قبلی مذاکرات ایالات متحده با طالبان، خروج نیروهای نظامی مطرح شده بود. به نظرمیرسد که امریکاییها این بار در مورد خروج نیروهایش به طالبان قبل از این که گفتوگوی سیاسی در داخل افغانستان برگزار شود تعهد سپرده است.
این اقدام ایالات متحده امریکا نشان دهنده این است که امریکا تلاش میکنند تا در نهایت حضور خود در افغانستان را کاهش بدهد. ایالات متحده امریکا به طور متناوب از سال 2011میلادی به بعد با طالبان تماس داشته است.
آیا دولت افغانستان از خط مشی امریکا در رابطه با مذاکرات صلح رضایت دارد؟
زلمی خلیلزاد فرستاده خاص ایالات متحده امریکا در گفتوگوهای صلح افغانستان پس از مذاکرات قطر به کابل سفر کرد تا جزئیات مذاکرات را با رئیس جمهور اشرف غنی درمیان بگذارد. پس از آن رئیس جمهور اشرف غنی در 28 جنوری در سخنرانی تلویزیونی خود در مورد آینده افغانستان بدون حضور نیروهای خارجی صحبت کرد. او همچنین به حملات هوایی اخیر اشاره کرد که گفته میشد در آن حملات غیرنظامیان کشته شده است و ابراز امیدواری کرد که نیروهای امنیتی افغانستان بعد از توافق صلح نقش متفاوت در برقراری امنیت کشور خواهد داشت. با این حال، رئیس جمهور غنی در مورد گفتوگوهای صلح محتاطانه صحبت کرد. او هشدار داد که اجازه نمیدهد تا کشور به سرنوشت دوران داکتر نجیب مواجه شود.
طالبان ملا عبدالغنی برادر یکی از بنیانگذاران این گروه را به عنوان رئیس دفتر سیاسی قطر و رئیس هیأت مذاکره کننده خود انتخاب کرد. ممکن است اشرف غنی توافق با طالبان را به عنوان تهدیدی برای موقعیتاش بداند؛ زیرا برخی از مخالفان سیاسی وی نسبت به گفتوگوهای قطر خوشبین است چون مخالفان وی امیدوار است که در دولت موقت که شاید بخشی از توافقنامه صلح باشد نقش بهتری داشته باشد.
دیدگاه تثبیت شده درمیان جناحهای سیاسی ضد طالبان این است که سازش بر سر موضوعات مهم مانند قانون اساسی غیرقابل قبول است.
اهمیت انتصاب ملا برادر به عنوان رئیس تیم مذاکره کنندگان طالبان چیست؟
همانطور که گفتوگوها در هفته گذشته ادامه یافت، طالبان اعلام کردند که ملا عبدالغنی برادر، یکی از بنیانگذاران این گروه مسئولیت دفتر سیاسی طالبان را در دوحه به عهده خواهد داشت و او را به عنوان رهبر تیم مذاکره کنندگان این گروه برگزیده است. این عمل طالبان نشان میدهد که این گروه در مورد مذاکرات صلح جدی است. همچنین انتصاب ملا برادر نقش تعیین کننده پاکستان را در گفتوگوهای صلح افغانستان بازتاب میدهد چون وی از سال 2010 به بعد در پاکستان زندانی بود و در ماه اکتبر 2018میلادی جهت تسهیل روند گفتوگوهای صلح افغانستان رها شد.
همچنین انتصاب او نقش قطر را به عنوان محل برگزاری مذاکرات برجسته میکند در حالی کشورهای زیادی برای تسهیل روند مذاکرات صلح تلاش کردند. ملا برادر یکی از اعضای ارشد و قابل احترام در بین طالبان است که احتمالا قادر است تا این گروه را از طریق گفتوگوهای سیاسی به پیروزی برساند نه از طریق جنگ.