گفت‌وگو با داکتر سیما سمر، رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان

در نخست سپاس‌گزاریم از اینکه برای ما فرصت دادید، ‌داکتر صاحب. با توجه به کارها و برنامه‌های خوبی که مرحوم دکتر شریف فایض، وزیر پیشین تحصیلات عالی کشور در عرصه تحصیلات داشت، خواستیم به پاس گرامی‌داشت از او نظریات دوستان و همکارانش را از طریق "روزنامه افغانستان‌ما" بازتاب دهیم. شما با دکتر فایض چقدر آشنایی داشتید؟
تشکر از شما. کار بسیار نیک است که یادی از یک نخبه جامعه علمی افغانستان شود و برای مردم از برنامه‌های او در عرصه تحصیلات عالی گفته و نوشته شود. ما با مرحوم دکتر شریف فایض در زمان دولت انتقالی آشنا شدیم. اواخر سال 2001 و اوایل 2002 میلادی بود که دکتر فایض وزیر تحصیلات عالی بود و من وزیر امور زنان که مدت شش ماه هردو عضو کابینه بودیم. اما پس از آن نیز یک دوست خوبم بود و از کارها و برنامه‌هایش باخبر بودم که چقدر برای رشد تحصیلات عالی در کشور کار کرد و در عرصه مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی نیز تلاش کرد. دانشگاه افغان-امریکن را تأسیس کرد که یک مرکز خوبی برای تربیه کادرهای متخصص است. و در کل آقای فایض شبیه نامش، آدم بسیار شریف هم بود. اکنون از نبودش واقعاً متأسفم و ضایعه فایض برای جامعه اکادمیک افغانستان جبران‌ناپذیر است.
در مورد کارهای فایض در تأسیس نهادهای تحصیلی بگویید؟
دکتر فایض برای ارتقای ظرفیت دانشگاه‌ها و ساخت زیربناهای نهادهای تحصیلی بسیار کار کرد و برنامه‌‎های خوبی هم داشت. یکی از مهم‌ترین کارهایش را که در جریان بودم در ایجاد دانشگاه بامیان بسیار تلاش کرد. او صادقانه برای بهبود وضعیت اکادمیک کشور کار می‌کرد؛ چه در زمان وزارتش و چه پس از آن. ایجاد دانشگاه افغان-امریکن یک گام مهم و استوار او بود که برداشت و یک مرکز استندرد تحصیلی را تأسیس کرد. مطالبی را که فایض در رسانه‌ها منتشر می‌کرد بسیار بی‌طرفانه و عالمانه بود که در راستای بهبود وضعیت افغانستان واقعا مؤثر واقع می‌شد.
برای تأسیس دانشگاه بامیان، نمایندگان آیساف را در دفترش خواست تا برای ساختمان دانشگاه بامیان کمک مالی کند. برای تهیه تدارکات مالی تأسیس دانشگاه بامیان زمینه‌سازی کرد که تأسیس این دانشگاه نیز یک گام بسیار مهم در راستای ارتقای سطح دانش و تحصیلات در کشور شمرده می‌شود.
از برنامه‌های دکتر فایض در راستای اصلاحات در نظام تحصیلی دانشگاه‌ها چطور؟ آیا در جریان بودید؟
زمانی که دکتر فایض منحیث وزیر تحصیلات عالی شروع به کار کرد، یک آغاز دوباره بود. جنگ ختم شده بود و یک دولت انتقالی کشور را مدیریت می‌کرد. دکتر فایض، اما نه از جانب جناح‌های سیاسی بلکه به خاطر دانش و درایت مسلکی که داشت به عنوان وزیر تحصیلات عالی انتخاب شده بود. برای یک آغاز دوباره مسلماً پیش از هر مأموریت دیگری او نیاز به ایجاد اصلاحات در نظام تحصیلی داشت و روی فراهم‌آوری امکانات و زیربناها نیز باید کار می‌کرد. فراهم کردن امکانات و ایجاد اصلاحات نیاز به برنامه داشت که فایض یک وزیر با برنامه بود؛ اما تطبیق این برنامه‌ها نیاز به زمان هم داشت ولی زمان کاری او به اندازه‌ای تداوم نیافت تا همه آن پلان‌ها تطبیق شود.
از سویی هم تطبیق برخی از برنامه‌های دکتر فایض در تحصیلات عالی افغانستان بازخوردهایی هم داشت. مثلاً فایض برای تقویت علمی دانشگاه‌ها نوسازی نصاب تحصیلی را پیشکش کرده بود که همه خواهان آن بود، اما او برای جلوگیری از رشد افراطیت در دانشگاه‌ها اقدام کرده بود ولی آن‌روز کسانی بودند که طرفدار این اقدامات او نبودند.
اما دکتر فایض هم‌چنان که طرفدار بروز شدن سیستم تحصیلی در کشور بود، با امکانات اندکی که در دست داشت در این عرصه تلاش می‌کرد. یکی از ویژگی‌های بارز او توانایی اش در برقراری روابط با نهادهای اکادمیک و دولت‌های خارجی بود که این مسأله جهت پیدا کردن حامی برای تحصیلات عالی کشور بسیار مُمِد واقع می‌شد.