منبع: فارين افيرز          نويسنده: بارنت روبين          برگردان: خيرمحمد مقدسي
در سال 2012 میلادی زمانی که به عنوان مشاور ارشد و نماینده ویژه وزارت امور خارجه امریکا برای افغانستان و پاکستان خدمت می‌کردم، در استانبول با گروهی از محققان و دیپلمات‌های سابق ایران دیدار کردم. پس از شنیدن اعتراض ایرانی‌ها در مورد برنامه‌های ایالات متحده امریکا برای ایجاد پایگاه‌های دایمی ‌در افغانستان، به آن‌ها گفتم که در مورد چیزی نگران نباشند. نگرانی آن‌ها این نبود که نیروهای ایالات متحده امریکا در افغانستان پایگاه دایمی داشته باشد، بلکه آن‌ها از این نگران بودند که دیر یا زود ایالات متحده امریکا افغانستان را ترک می‌کند همسایگان این کشور دوباره بامشکلی روبرو خواهند شد که حل آن برای شان مشکل تمام خواهد شد.
مطمئنا زمان خروج نیروهای نظامی امریکا از افغانستان خواهد رسید. در ماه دسامبر سال 2018 ملادی نیویورک تایمز گزارش داد که: «دولت دونالد ترامپ خواستار خروج 7 هزار سرباز امریکایی از افغانستان شده است.» ایالات متحده امریکا و طالبان برسر توافق‌نامه صلح در افغانستان در حال مذاکره است. استراتژیست‌های امریکایی در واشنگتن نگران است که دولت ترامپ اشتباه امریکا در ویتنام و اشتباه اتحاد جماهیر شوروی در افغانستان را تکرار کند. برای مثال، رایان کراکر سفیر سابق ایالات متحده امریکا در افغانستان در مقاله‌اش مذاکره بر سر خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان را "مذاکره بر سر تسلیمی امریکا" توصیف کرده بود. مذاکره در مورد صلح نشانه تسلیمی نیست و دلیلی برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان هم نیست بلکه یکی از اهداف بلند مدت دولت ترامپ است. مذاکره در سایه یک تصمیم از پیش تعیین شده برای خروج نیروهای نظامی از افغانستان روش درست و عملی برای برقراری صلح در این کشور نیست. اما یکی از نگرانی‌های مطرح شده این است که دولت ترامپ دستور خروج بی قید و شرط نیروهای نظامی امریکا را از افغانستان بدهد.
راه رسیدن به صلح
پالیسی مذاکره بخشی از استراتژی امریکا برای جنوب آسیا است که دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور در ماه آگست 2017میلادی اعلام کرده بود. دونالد ترامپ در زمان اعلام این استراتژی در سخنرانی‌اش گفته بود که خروج شتاب‌زده و بدون برنامه‌ریزی دقیق برای تروریستان فرصت دوباره می‌دهد. او گفته بود که بعد از این راهبرد سیاست امریکا بر اساس شرایط و وضعیت موجود در کشورها طرح‌ریزی خواهد شد نه بر اساس زمان‌بندی‌های دلخواه و شتاب‌زده، او تأکید کرده بود که دشمنان امریکا نباید هرگز از برنامه‌های ما با خبر باشند.
دونالد ترامپ در زمان اعلام استراتژی امریکا برای جنوب آسیا در مورد پاکستان گفته بود که باید رفتارهای پاکستان در قبال تروریست‌های که این کشور پناه داده است تغییر کند. اما از آن زمان تا حال رفتار پاکستان در قبال تروریست‌ها نیز تغییر نکرده است.
تنها راه خروج نیروهای نظامی امریکا از افغانستان مذاکره در مورد صلح است که ایالات متحده امریکا و دولت افغانستان باید از موقعیت قدرت با طالبان مذاکره کنند.
کابل و واشنگتن امیدوار بودند که با موفقیت نظامی در میدان‌های جنگ طالبان را مجبور کند که با دولت افغانستان به طور مستقیم وارد مذاکره شود. اما چنین امیدواری‌ها هرگز به واقعیت نپیوست. طالبان در سال‌های 2001 و 2004 میلادی با دولت افغانستان به توافق نزدیک شده بود، اما دولت امریکا برای پذیرش توافق تمایلی نشان نداد و حالا طالبان از آن توافق نتیجه گرفته است که مذاکره با دولت افغانستان بدون توافق با ایالات متحده امریکا بی معنی است و به همین دلیل گفت‌وگوهای مستقیم با دولت افغانستان را همواره رد کرده است. این گروه اصرار دارد که افغانستان توسط امریکایی‌ها اشغال شده است و باید با دولت امریکا برای پایان دادن به اشغال افغانستان مذاکره کند.
گزارش‌های تأیید ناشده حاکی از آن است که ایالات متحده امریکا و طالبان به توافقاتی نزدیک شده اند. با این وجود هرگونه توافقی نباید متکی به وعده‌های طالبان باشد بلکه تمام اجزای توافق‌نامه به دقت بررسی شود و روی میکانیزم‌های نظارتی تأکید شود تا از اجرای هرگونه توافقی که به دست می‌آید اطمینان حاصل شود.
توافق سیاسی یکی از بهترین برنامه‌ها برای مبارزه علیه تروریزم خواهد بود و این روش انگیزه‌های پشتیبانی از تروریزم و فضاهای غیرقانونی را که تروریست‌ها از آن بهره برداری می‌کنند از بین خواهد برد.
زلمی خلیل‌زاد فرستاده خاص ایالات متحده امریکا در مورد صلح افغانستان در ماه جنوری سال جاری در تویتر خود نوشته بود که تلاش می‌کند تا گفت‌وگوهای بین‌الافغانی در داخل افغانستان آغاز شود و یک تیم مذاکره کننده ملی، جامع و متحد که در آن گروه‌های زنان و جوانان نیز شامل باشند شکل بگیرد.
گفت‌وگوهای بین‌الافغانی برای مردم فرصت می‌دهد تا با حمایت‌های بین‌المللی از حقوق شان دفاع کنند. خروج نیروهای نظامی ایالات متحده امریکا از افغانستان هنوز یکی از موردهای مهم بحث است، اما موضع ایالات متحده و افغانستان این است که هر برنامه زمانی برای خروج نظامیان امریکای از افغانستان باید به اجرایی شدن توافقات سیاسی در مورد صلح باشد نه طبق تقویم از قبل تعیین شده.
هشدار تاریخی
ترامپ می‌تواند تصمیم بگیرد تا نیروهای نظامی ایالات متحده امریکا را افغانستان خارج کند، کمک‌هایش را به این کشور کاهش بدهد اما برخی از منتقدین امریکایی به این باور است که چنین تصمیمی منجر به تکرار سناریوی جنگ ویتنام خواهد شد. توافقنامه صلح پاریس که در ماه جنوری سال 1973 میلادی به تصویب رسید، زمینه خروج تمامی نیروهای نظامی امریکا را از جنوب ویتنام در مدت 60 روز فراهم کرد. اگر چه خروج نیروهای امریکایی از جنوب ویتنام شامل مقررات آتش‌بس و اجرای توافق‌نامه سیاسی بود اما آن جنگ پس از خروج نیروهای امریکایی از این کشور صورت گرفت.
داستان مشابهی پس از حمله اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان صورت گرفت. براساس توافق‌نامه‌های جنوا در سال 1988 میلادی که در آن کشورهای افغانستان، پاکستان، اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده امریکا توافق کردند که تمامی نیروهای نظامی شوروی از ماه فبروری سال 1989 میلادی از افغانستان خارج شوند و پاکستان و ایالات متحده امریکا تعهد سپردند که از کمک‌های مالی به مجاهدین دست بکشند. اما آن توافق‌نامه هیچ ضمانتی را برای ثبات سیاسی پس از خروج نیروهای نظامی شوروی از افغانستان در پی نداشت و توافق‌نامه جنوا عملی نشد، و زمانی که مهلت قطع کمک‌های ایالات متحده امریکا و پاکستان به مجاهدین رسید، این دو کشور ادعا کردند تا زمانی که اتحاد جماهیر شوروی از دولت افغانستان پشتیبانی می‌کند، ما همچنان به حمایت‌های خود از مجاهدین ادامه می‌دهیم.
به هر حال نیروهای نظامی اتحاد جماهیر شوروی طبق جدول زمان‌بندی شده افغانستان را ترک کردند. دو سال بعد، در ماه سپتامبر 1991میلادی ایالات متحده امریکا و اتحاد جماهیر شوروی که از هم پاشیده بود موافقت کردند که کمک‌های شان را به افغانستان متوقف کنند.
اتحاد جماهیر شوروی در ماه دسمبر از هم پاشید و دولت نیجب‌الله که تحت حمایت اتحاد جماهیر شوروی بود به دلیل کاهش هزینه‌ها و نپرداختن مخارج سربازانش در سال 1992 میلادی نیز سقوط کرد. طبق اعلام برنامه صلح سازمان ملل متحد یک دولت موقت در خارج از افغانستان ایجاد شد اما جنگ‌جویان در داخل افغانستان آن برنامه صلح را نپذیرفت و این کشور وارد صحنه جدیدی از جنگ‌های خانمانسوز داخلی شد.
با در نظر داشت این موارد به این نتیجه می‌رسیم که برای پایان دادن به چندین دهه جنگ در افغانستان مذاکره و توافق سیاسی گزینه مناسبی است تا از تکرار سناریوی گذشته در این کشور جلوگیری شود.