صفحه نخست » افغانستان » روز ملی خبرنگار؛ اقدام نیک اما ناکافی
روز ملی خبرنگار؛ اقدام نیک اما ناکافی
نویسنده : سید امین بهراد
در جلسه کابینه حکومت افغانستان سه شنبه 14 حوت که به ریاست رییس جمهور غنی برگزار شد، طرح وزارت کار و امور اجتماعی در مورد تقویم سال 1398 خورشیدی مورد تایید قرار گرفت.
در این جلسه سال جدید خورشیدی به سال انکشاف، مردم سالاری و صلح مسما گردید و قرار است تاریخ 27 ماه حوت بنام روز ملی خبرنگار ثبت تقویم رسمی کشور گردد.
ثبت یک روز بنام خبر نگار در تقویم رسمی کشور، کار شایستهای مثل سایر کارهای حکومت وحدت ملی است. مثل کمیته مشترک رسانهها و حکومت، صندوق حمایت از خبرنگاران، قانون دسترسی به اطلاعات، کمیسیون دسترسی به اطلاعات، معافیت از جرایم مالیاتی رسانهها، تعدیل قانون رسانهها و موارد دیگر. اما آنچه برای روز خبرنگار جدی گرفته نشده این است که این روز باید یک مبنای منطقی میداشت.
حمله بر یک بس حامل کارمندان تلویزیون خصوصی طلوع در آخر ماه جدی 1394 جان هفت کارمند رسانهای را گرفت و 29 تن دیگر را زخمی ساخت.
در تاریخ 10 ثور 1397 یک حمله مستقیم انتحاری بر گروه از خبرنگاران جان 9 تن از خبرنگاران را گرفت و 4 خبرنگار دیگر زخمی شدند. شام گاه چهارشنبه 14 سنبله یک ساعت بعد از حمله اولی، حمله دیگری بر گروه از خبرنگاران در منطقه دشت برچی صورت گرفت که جان دو خبرنگار را گرفت.
براساس یک گزارش سازمان خبرنگاران بدون مرز در سال 2018 میلادی 15 خبرنگار در افغانستان جانهای خود را از دست دادند که 11 تن در حملات هدفمند به قتل رسیدند.
به نظر کارشناسان بهتر بود که روز خبرنگاران برای یکی از روزهایی که بر خبرنگاران حمله شدند، یا مواردی چون سالروز ایجاد اولین تلویزیون، اولین رادیو، اولین روزنامه ویا اولین رسانه خصوصی اختصاص می یافت.
در تاریخ 27 حوت تا آنجا که من اطلاع دارم هیچ اتفاق خاصی برای حوزه کار خبرنگاری و رسانهای نهافتاده است.
همینقسم که روز 9 هم حوت روز سرباز تثبیت شد؛ ولی فلسفه وجودی این روز چندان مشخص نیست. روزهای مهمی که در جهان تا کنون به ثبت رسیده اند، همه یک منشا منطقی دارند و به آن دلیل است که با گذشت دههها نه تنها آن روزها فراموش نشده که فراتر از مرزهای بومی خود گسترده هم شده اند.
افغانستان کشور خطرناکی برای فعالیتهای خبرنگاری و رسانهای است. براساس یک گزارش سازمان «نی» از سال 2001 تا سال 2018 در کشور 95 خبرنگار جانش را از دست داده اند.
تلاشها و برنامههای حکومت وحدت ملی برای تقویت آزادی بیان، گسترش کار رسانههای آزاد، مصونیت خبرنگاران و در کل برای تقویت یک نظام رسانهای مردم سالار و منتقد در خور وصف است.
اما هنوز مشکلات زیادی وجود دارند که موجب کندی و گاهی افت کار رسانهای میگردند. نا امنی به میزان زیادی کار رسانهای را با چالش مواجه کرده است. بد تر از آن اینکه زنان به ندرت جرات میکنند وارد کار رسانهای گردند.
بحث بعدی مشکلات مالی رسانههای آزاد است. تاکنون دهها رسانه به دلیل مشکلات مالی از فعالیت بازمانده و شاید صدها خبرنگار یا کارمند رسانهای بیکار شده اند. کار رسانههای حرفهای هم در کشور ما در یک و نیم دهه گذشته چندان رشد نداشته است؛ مشکلات مالی عامل عمده بوده است. کار حرفهای رسانهای به همان پیمانه که برای بهبود وضعیت یک جامعه مفید و موثر است، کار غیر حرفهای رسانهای برعکس به همان تناسب خطرناک و مضر تعریف میشود.
مشکل جدی دیگر که خبرنگاران افغان با آن دست و پنجه نرم میکنند؛ عدم مصونیت شغلی، نبود یک تعریف واضح از کار خبرنگاری، سو استفاده رسانهگران از این نیروی ارزان، عدم پرداخت به موقع معاش خبرنگاران و حتا نه پرداختن معاش ناچیز خبرنگاران است.
روی همرفته امید میرود که با ثبت روزملی خبرنگار، بر سایر زوایای تاریک زندگی خبرنگار، از جمله مصونیت کاری، پرداخت به موقع معاش، معاش متناسب با نیازهای معیشتی و مصونیت در برابر سواستفادههای کارگزاران رسانه ای نیز روشنیهای لازم افگنده شود.
هنوز خبرنگار افغان در بهدست آوردن معلومات خبرنگاری با ادارههای حتا دولتی دچار مشکلات عدیدهایست، بدتراینکه با خبرنگاران به دیده تحقیر و گاه دشمن برخورد صورت می گیرد. توقع میرود پس از این همه برنامههای نمادین، خبرنگار در درسترسی به معلومات دستکم در نهادهای ملی با مشکلات موجه نباشد.
