صاحب امتیاز: محمد رضا هویدا

مدیر مسوول: محمد هدایت

سر دبیر: حفیظ الله زکی

دوشنبه ۵ اسد ۱۴۰۵

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

تنش و درگیری در جنوب آسیا تا چه وقت ادامه خواهد داشت؟

 تنش و درگیری در جنوب آسیا تا چه وقت ادامه خواهد داشت؟ منبع: الجزیره نویسنده: هپی‌مون جاکوب برگردان: خیرمحمد مقدسی

در پی کشته شدن 40 سرباز شبه نظامی هند، در حمله چهاردهم فبروری در کشمیر که توسط گروه تروریستی جیش محمد(JEM) مستقر در پاکستان انجام شد، هند و پاکستان را تا مرز درگیریهای نظامی نزدیک کرد.
پس از آن حمله انتحاری در کشمیر، ارتش هند در 26 فبروری حملات هوایی تلافی جویانه را راهاندازی کرد که گفته میشود یک اردوگاه آموزشی تروریستان را در ولایت خیبر پختونخوا پاکستان نابود کرده است. پاکستان نیز در پاسخ به حملات هوایی هندوستان با حملات هوایی در اطراف خط مرزی، که کشمیر تحت کنترل پاکستان را از هند جدا میکند دست به حملات هوایی زد و ادعا کرد که دو جیت جنگده هندی را نابود کرده است.
جنگهای نظامی و منازعه بر سر کشمیر بین هند و پاکستان موضوع جدیدی نیست. اما آنچه که حملات نظامی اخیر بین دو کشور را با اهمیتتر کرده، این است که پس از جنگ هند و پاکستان در سال 1971 میلادی این اولین باری است که این دو کشور بر اهداف مشخص در قلمرو یکدیگر حملات نظامی انجام داده است.
در گذشته، زمانی که هند جیتهای جنگنده را برای حمله به پاکستان ارسال میکرد، همواره اطمینان داشت که این هواپیماها در نواحی خط مرزی کشمیر باقی میماند. پاکستان نیز این کار را انجام میداد و از حمله در درون قلمرو یکدیگر جلوگیری میکرد. همچنین تمامی حملات انتحاری در داخل خاک کشمیر تحت کنترل پاکستان انجام میشد منطقهای که محل منازعه بین این دو کشور است.
حمله هند در قلمرو پاکستان ممکن است تا حدی زیادی تحت تاثیر انتخابات ملی این کشور که ماه آینده برگزار میشود قرار داشته باشد، اما در آن سو پاکستان با حملات تلافی جویانهاش تلاش کرد تا از خجالت بیرون بیاید و اطمینان حاصل کند که چنین حملاتی در آینده به یک امر معمول تبدیل نشود و از حادثههای ناگوار آینده جلوگیری کند. یک طرف در تلاش ایجاد یک حکومت نظامی است و طرف دیگر به شدت در تلاش است تا از ایجاد آن جلوگیری کند.
فصل انتخابات در هند
از نزدیک به دو دهه به این طرف و بعد از بحران کارجیل[مکانی است که در آنجا جنگ نظامی میان هند و پاکستان، در سال 1999میلادی، بین ماههای مِی و جولای درگرفت] این اولین تنش جدی نظامی بین هند و پاکستان است، اما آنچه که این موضوع را خطرناکتر کرده فصل انتخابات در هند است که نرندرا مودی، نخست وزیر فعلی هند، در تلاش است تا با برانگیختن احساسات ناسیونالیستی حمایتهای مردم را کسب کند، و به دنبال یک دور دیگر نخست وزیری در این کشور است.
دولت آقای مودی به طور مداوم ادعاهای زیادی در مورد مسایل امنیتی مطرح کرده است که تنها ادعا کردن کافی نبود، اما با حملات 14 فبروری در قلمرو پاکستان پاسخ منتقدین را داد. با توجه به انتقادهای مخالفین آقای مودی نسبت به حملات اخیر و عملکرد نسبتا ناامید کننده حزب بهاراتا جاناتا(Bharatiya Janata Party) در انتخابات سال گذشته، پاسخ ندادن به حمله کشمیر برای آقای مودی و همحزبیهایش غیر قابل تحمل بود.
حمله انتحاری در پال واما[ Pulwama منطقهای در بین جامو و کشمیر که تحت کنترول هند قرار دارد.] از لحاظ سیاسی در یک زمان مناسب برای نرندرا مودی پیش آمد و او تلاش کرد که تا حد توانش بالای این فرصت پیش آمده برای پیروزی در انتخابات آینده هند سرمایهگذاری کند. برای عمران خان، نخست وزیر پاکستان واکنش نشان ندادن به حمله هند به معنی خودکشی سیاسی، و برای ارتش این کشور، به معنی ضعف روحیه آنها در برابر حمله هند بود.
در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؟
پس از حملات هوای هند بر قلمرو پاکستان، این کشور تصمیم گرفت تا با حملات تلافی جویانه پاسخ حملات هند را بدهد. هر دو طرف ادعا کردند که خساراتی زیادی بر یکدیگر وارد کرده است اما مشکل است که مقیاس این خسارات را به آسانی اندازهگیری کرد. پس از آن حملات، پاكستان نيز سلاحهای دفاعی خود را نواحی مرزی فعال کرد، استراتژی كه قبلا توسط دو كشور در طول تنشهاي شديد استفاده شده بود.
اینکه تنش بین دو کشور تا چه زمانی ادامه مییابد هنوز معلوم نیست. اما آنچه که روشن است، این است که در صورتی ادامه درگیری و کوتاه نیامدن دو کشور، طرفین وارد تنشهای غیر قابل پیشبینی خواهد شد. زیرا هر دو کشور دارای سلاحهای هستهای استند.
اسلام آباد گزینهای برای کاهش پاسخ نظامی خود دارد و به جای آن گروههای مسلح را به صورت رایگان برای حمله بر اهداف خود در هند اعزام میکند. پاکستان این کار را قبلا نیز انجام داده است. پس از حمله تروریستی بالای ارتش هند در سال 2016 میلادی، حملات انتحاری بالای تأسیسات نظامی و ترور اشخاص در سالهای اخیر در منطقه کشمیر تحت کنترل هند به شدت افزایش یافته است. با این حال این گزینه، سرمایه سیاسی برای نخست وزیر پاکستان یا ارتش این کشور به ارمغان نخواهد آورد.
در حال حاضر مهم این است که توجه داشته باشیم که جنگ بین دو کشور برای آقای نرندرا مودی و عمران خان قابل درک است. بنابراین، کاهش تنش بین دو کشور میتواند بر توانایی آنها در عقب نشینی و حفظ چهره شان در برابر اذهان عامه تأثیر بسزایی داشته باشد.
چشم اندازهای آینده برای کاهش خشونت
عمران خان نخست وزیر پاکستان، برای اینکه اعتبار هند را به دست بیاورد پیشنهاد همکاری برای مبارزه علیه تروریزم را به این کشور داد. او با این کارش در تلاش کاهش اختلافات و درگیریها بین دو کشور است. اما در این مورد نشانههای اولیه از تمایل هند برای گفتوگو با پاکستان وجود نداشته است، زیرا این کار در حال حاضر ممکن است برای مودی به دلیل انتخابات ماه آینده کشور هزینههای داخلی داشته باشد. هند در حال حاضر سر دو راهی مصالحه نامطلوب و تشدید خشونت قرار دارد که به طور غیر قابل تغییر موجب خشونت بیشتر خواهد شد.
در حال حاضر تقریبا هیچ کانال ارتباطی میان هند و پاکستان وجود ندارد. نبود ارتباطات میان این دو کشور مذاکره در مورد کاهش تنش و خشونت را دشوارتر کرده است. و در عین حال، هر دو طرف تمایلی زیادی برای مذاکره دارند تا از رویارویی نظامی در منطقه جلوگیری کنند.
با این حال، مقامات عالی رتبه هردو کشور به احتمال زیاد میفهمند که یک جنگ تمام عیار هرگز به نفع آنها نیست.
اگر دو کشور نتوانند تنشهای ایجاد شده بین شان را از طریق گفتوگوها و راه حل مسالمتآمیز کاهش بدهد جامعه بینالمللی، به ویژه ایالات متحده امریکا، اتحادیه اروپا، چین و روسیه به طور قاطعانه مداخله خواهد کرد. با توجه به این که هردو کشور دارای سلاحهای هستهیی استند فشارها را برای کاهش تنش بین طرفین بیشتر خواهد کرد زیرا با افزایش درگیری بین این دو کشور خطر یک جنگ هستهای واقعی است.
این که آیا این قدرتهای جهانی بالای دهلی نو و اسلام آباد نفوذ کافی دارند تا درگیری بین این دو کشور را مهار کنند و مانع جنگ در جنوب آسیا شوند، هنوز مشخص نیست و در آینده معلوم خواهد شد.