صفحه نخست » افغانستان » مذاکرات صلح ایالات متحده امریکا با طالبان و سوالی که هنوز پاسخ نیافته است؛ تروریـزم چیست؟
مذاکرات صلح ایالات متحده امریکا با طالبان و سوالی که هنوز پاسخ نیافته است؛ تروریـزم چیست؟
منبع: نیویورک تایمز / نویسنده: مجیب مشعل / برگردان: خیرمحمد مقدسی
مذاکرات صلح میان ایالات متحده امریکا و طالبان با امیدهای زیادی آغاز شد، اما از همان ابتدا مشخص بود که یافتن راه حل برای پان دادن جنگ هجده ساله در افغانستان به کندی پیش خواهد رفت.
یکی از برجستهترین و مهمترین موضوعات که سد راه روند پیشرفت مذاکرات صلح است، عدم توافق بر سر تعریف مشخص از تروریزم و تروریست است؛ اینکه تروریزم چیست؟ و تروریست کیست؟
پاسخ بسیار مهم است، زیرا دو طرف قبلا در مورد دو موضوع حیاتی توافق کرده اند؛ خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، تعهد طالبان مبنی بر استفاده نشدن خاک افغانستان علیه منافع امریکا و قطع روابط طالبان با گروههای تروریستی دیگر مانند القاعده که حملات 11 سپتمبر 2001 میلادی را راهاندازی کرده بود که آن حملات ایالات متحده امریکا را برای سرنگون کردن اسامه بن لادن رهبر گروه تروریستی القاعده به افغانستان کشاند.
طالبان تعهد کرده است که اجازه نخواهد داد که خاک افغانستان به عنوان پایگاه حملات علیه کشورهای دیگر استفاده شود. مذاکره کنندگان امریکایی بر این موضوع اصرار دارند، اما طالبان به این باور است که تعریف مشخص و جهانی از تروریزم وجود ندارد.
اما به دلیل ماهیت حساس مذاکرات بعضی از مقامات فعلی و سابق طالبان که به طور محرمانه صحبت کرده اند گفته اند که مذاکرات چندین بار با اختلافات عمیق روبرو شده است. یکی از مقامات ارشد امریکایی نزدیک به مذاکرات گفته در حالی که یک نتیجه قابل توجه در پایان این دور از مذاکرات امکانپذیر است، اما در حال حاضر دو طرف مشغول بحث و گفتوگو در مورد جزئیات دشوار مذاکرات هستند.
دو طرف برای حل اختلافات درمورد زمانبندی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و همچنین قانع کردن طالبان برای اشتراک دولت افغانستان در روند گفتوگوهای صلح آخرین دور از مذاکرات را آغاز کرده اند. امریکاییها تأکید بر خروج تدریجی سه ساله و یا بیشتر از آن دارد؛ اما طالبان اصرار دارد که خروج نیروهای امریکایی از افغانستان در مدت یک سال و یا حتی شش ماه باید تکمیل شود. خروج نیروهای امریکایی از افغانستان احتمالا منجر به برقراری آتشبس تدریجی در مناطق جنگی خواهد شد.
اما موضوع آزار دهنده این است که ایالات متحده امریکا تنها از طالبان ضمانت خواسته است که خاک افغانستان علیه منافع امریکا استفاده نشود. در حالی که طالبان حملات یازدهم سپتمبر در امریکا را محکوم کرد اما به اولتیماتومهای امریکا مبنی بر تسلیم کردن اسامه بن لادن رهبر گروه القاعده پاسخ مثبت نداد و در عوض خواستار ارائه شواهد در یک دادگاه بینالمللی شد که نشان بدهد حملات یازدهم سپتمبر در خاک افغانستان طرحریزی شده است. در نتیجه ایالات متحده امریکا ترجیح داد که از گزینه نظامی علیه گروه طالبان استفاده کند و این گروه هم سعی کرد که در برابر تهاجم امریکا ایستادگی کند.
تعریف مشخص از تروریزم در روند گفتوگوهای صلح امریکا با طالبان وجود ندارد؛ اما مایک پومپئو وزیر امورخارجه ایالات متحده امریکا طالبان را یک گروه تروریستی میداند.
آقای پومپئو گفته است: «من اکنون یک تیم دارم که در حال مذاکره با تروریستهای طالبان در افغانستان است که تلاش میکند راهی پیدا کند که در افغانستان دیگر جنگ نباشد.»
حضور ملا عبدالغنی برادر، معاون رهبر طالبان برای اولین بار در روند مذاکرات صلح، انتظارات را افزایش داد. همه امیدوار بودند که با حضور او روند گفتوهای صلح سریع به پیش رود و تیم مذاکره کنندگان طالبان بتواند به طور مستقلانه و بدون هدایت رهبران شان در پاکستان تصمیم بگیرد.
اما ملا برادر به ندرت در مذاکرات مستقیم میان گروههای بزرگ حضور داشته است. مقامات میگویند که او به دلیل زندانی بودن در پاکستان از صحت کامل برخوردار نیست و توسط پسر جوانش مراقبت میشود.
قبل از حضور ملا برادر در مذاکرات میان امریکا و طالبان هر لحظه انتظار میرفت که مذاکرات به شکست مواجه شود؛ اما حضور او همه را برای ادامه گفتوگوها امیدوار کرد و انتظارها این بود که اوبا زلمی خلیلزاد نماینده ایالات متحده امریکا مذاکرات را به خوبی مدیریت خواهد کرد.
آخرین دور مذاکرات در دوحه درحال برگزاری است. در بیشتر روزها، مذاکرات بعد از نماز عصر به پایان میرسد، زنی پیانو نواز در سالن هوتل محل اقامت مذاکره کنندگان طالبان پشت پردهای که مذاکره کنندگان طالبان را از سالن هوتل جدا میکرد پیانو مینواخت، زمانی که طالبان در افغانستان به قدرت رسید موسیقی را حرام شمرد و زنان را از زندگی اجتماعی ممنوع کرد.
در وقفه غذای ظهر، گشتوگذار طالبان با افسران امریکای که با یونیفورم و چکمههای نظامی شان قدم میزند منظرهای عجیب و غریبی را به نمایش میگذارند، طالبان با لنگیهای شان تلاش میکنند که در اطراف توریستها و کسانی که به تعطیلات ماه عسل آمده اند و بدنهای شان را در خارج از استخر آفتاب میدهند قدم بزنند.
شیرمحمد عباس ستانکزی از جانب طالبان و مولی فی(Molly Phee) سفیر سابق ایالات متحده امریکا در سودان جنوبی که در حال حاضر معاون زلمی خلیلزاد است مذاکرات را رهبری میکنند. خانم مولی فی همچنین در بحث در مورد خروج نیروهای امریکایی از عراق به عنوان عضو شورای امنیت ملی در زمان دولت اوباما مشارکت داشته است.
بخش عمدهای مذاکرات، در محیط بی اعتمادی به پیش رفته است. طالبان فکر میکنند که امریکاییها با استفاده از مذاکرات در تلاش تضعیف این گروه در میدانهای نبرد است. امریکاییها و متحدان افغانیاش ترس از این دارد که طالبان با طولانی کردن روند مذاکرات در تلاش وقت کشی است، آن هم در زمانی که دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده امریکا میخواهد که نیروهای نظامیاش را از افغانستان خارج کند.
توافق بر سر خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، برای طالبان تضمین کننده پیروزی نظامی این گروه در میدانهای نبرد است. بعد از 18 سال جنگ آنها امریکا را مجبور میکند که افغانستان را ترک کند. طالبان قدرت خود را در جنگهای نظامی میبیند، اما این گروه در سیاست و حکومتداری قدرت کمتری دارد که نمونه آن حکومت این گروه قبل از تهاجم امریکا به افغانستان است.
بحث در مورد آینده سیاسی افغانستان میتواند پر درد سر باشد، زیرا مقامات طالبان گفته اند که اگر آنها قبل از نهایی شدن تقسیم اوقات خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، در آن مذاکرات اشراک کنند جنگجویان آنها تحت تأثیر قرار گرفته و پراکنده خواهد شد که در نتیجه فعال سازی و جمعآوری دوباره یک نیروی شورشی پراکنده شده برای آنها مشکل خواهد بود.
اگر چه طالبان گفته اند که انحصارگرایی گذشته شان را در افغانستان تکرار نخواهند کرد؛ اما هنوز معلوم نیست که این گروه در مورد قدرت سیاسی مصالحه خواهند کرد یا خیر. یکی از نگرانیهای که این روزها مطرح میشود این است که طالبان حتی پس از توافق با امریکاییها بر سر تقسیم قدرت سیاسی در افغانستان ممکن است افغانستان را یک بار دیگر به میدان جنگهای داخلی تبدیل کند.
امریکاییها تا به حال تلاش کرده اند تا هر گونه پیشرفت در مورد جدول زمانی برای خروج نیروهای نظامی امریکا از افغانستان را، با دولت شریک سازند. رهبران سیاسی افغانستان به طور مرتب مذاکره کننده گان ایالات متحده امریکا را در برابر هرگونه توافق با طالبان در مورد خروج نیروهای نظامی که باعث شود امریکاییها قبل از پیشرفت در جبهه سیاسی نفوذش را از دست بدهد، به شدت هشدار میدهند.
اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان گفته بود: «من آماده هستم که حتی زندگی خود را برای صلح قربانی کنم، اما نه برای صلحی که فصل تازهای از کشتار و خونریزی را به ارمغان بیاورد.»
