مسئولان وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌گویند که حدود 1700 آبده تاریخی کشور در معرض خطر تخریب قرار دارد که نیاز جدی به مرمت و حفاظت دارد.
محمد رسول باوری، معین فرهنگ و هنر وزارت اطلاعات و فرهنگ، روز دوشنبه 20 حوت در نشستی که به مناسبت "روز ملی حفاظت از میراث‌های فرهنگی" برگزار شده بود؛ گفت که بیش از 10 هزار آبده تاریخی در کشور وجود دارد که 1700 آبده را خطر تخریب شدن، تهدید می‌کند.
آقای باوری افزود که این وزارت برای حفاظت از آبدات تاریخی، تمامی آنها را شناسایی کرده و در سه گروه قرار داده است که در گروه اول آبداتی قرار گرفته‌ است که بیشتر در معرض تخریب قرار دارد.
او علاوه کرد که حدود 5 هزار آبده دیگر نیز در دسته دوم قرار دارد که باید به این آبدات نیز توجه شود. به گفته باوری، در گروه سوم آبداتی قرار دارد که خطر چندانی متوجه آنها نمی‌شود.
معین فرهنگ و هنر وزارت اطلاعات و فرهنگ هر چند گفت که گروه سوم آبدات را خطر چندانی تهدید نمی‌کند اما اذعان کرد که تمامی آبدات تاریخی کشور به دلیل داشتن سابقه زیاد به نوعی در معرض خطر تخریب قرار دارد و باید برای حفاظت از آنها اقدام شود.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که چندی پیش برخی از نمایندگان ولایت غور با ابراز نگرانی گفته بودند که منار جام در حال تخریب است. محمد رسول باوری معین فرهنگ وزارت اطلاعات و فرهنگ اما می‌گوید که بر اساس مطالعاتی که انجام شده است، تغییر ملموسی در منار جام به وجود نیامده است.
آقای باوری گفت که تحقیقاتی که یونسکو انجام داده است، گفته که در منار جام نسبت به اندازه‌گیری‌هایی که در سال 1998 و 2002 میلادی شده است، تغییر به وجود نیامده است.
او علاوه کرد، با وجود آن هم، حمل سال آینده هیاتی دیگر از یونسکو به کشور می‌آید تا یک بار دیگر مشخص کند تغییری در منار جام آمده است یا خیر.
منار جام با ارتفاع ۶۵ متر در ولایت غور و شامل فهرست میراث‌های فرهنگی یونسکو است. نمای بیرونی منار از نقش و نگارهای تزیینی و نگارش هنرمندانهٔ آیات قرآن ساخته شده است. در ارتفاع میانی منار جام، آبند زیبا از کاشی های لاجورد وجود دارد که نام سلطان غیاث الدین غوری، در آن ثبت شده است.
معین فرهنگ وزارت اطلاعات و فرهنگ همچنین گفت که به همان اندازه که وزارت مسئول حفاظت و مرمت منار جام است، یونسکو نیز مسئول است.
از میان بیش از ده هزار آبده تاریخی کشور، تنها مجسمه‌های بودا در بامیان و منار جام ولایت غور، ثبت اداره یونسکو است. آقای باوری می‌گوید که 5 اثر دیگر نیز به اداره یونسکو پیشنهاد شده است.
بازسازی مجسمه‌های بودا در بامیان
وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌گوید که از سال 2002 به این سو تاکنون مجالسی فراوانی در خصوص نحوه بازسازی مجسمه‌های بودا در بامیان برگزار شده است.
محمد رسول باوری، معین این وزارت، گفت که در پی این نشست‌ها، در آخرین نشست در کشور عمان، کمیته کاری برای تشخیص آثار باستانی بامیان و طرح چهار گانه دو مجسمه بزرگ بامیان برگزار شد. آقای باوری افزود که تاکنون 4 پیشنهاد برای بازسازی طرح شده و منتظر پیشنهادهای دیگر نیز هستیم.
او علاوه کرد که متودهای مختلف بازسازی که در جهان وجود دارد، مورد مطالعه قرار گرفته و سال آینده در سمیناری که با مسئولان اداره یونسکو برگزار می‌شود، در مورد چگونگی بازسازی مجسمه‌های بودای بامیان برنامه ریزی می‌شود.
هیجده سال پيش در 19 حوت سال 1379 خورشیدی، شورشیان گروه طالبان، مجسمه‌های بودا در ولایت بامیان را که بيش از هزار و ششصد سال سابقه تاريخی داشت، در پی دو شبانه روز حمله متواتر و آتشباری سنگين منهدم کرد.
در آن زمان، دبيرکل يونسکو، سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد، از سازمان کنفرانس اسلامی درخواست کرده بود که طالبان را متقاعد کند که از اين تصميم خود منصرف شود.
رييس موزه مترپوليتن نيويورک نيز از رهبران طالبان خواست که به جای تخريب اين آثار فرهنگی و تاريخی، آنها را به موزه‌های کشورهای مختلف بفروشد. همچنين علاقه مندان و پيروان آيين بودايی در چند شهر آسيايی، در اعتراض به اين تصميم طالبان دست به تظاهرات زدند.
اما اين فشارها، تاثيری بر عزم طالبان برای تخريب آثار و داشته های تاريخی و فرهنگی افغانستان نگذاشت و بنیادگرایان گروه طالبان مجسمه‌های بودای بامیان را تخریب کردند.