صاحب امتیاز: محمد رضا هویدا

مدیر مسوول: محمد هدایت

سر دبیر: حفیظ الله زکی

جمعه ۲۹ جدی ۱۳۹۶

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

راک و راکت: فستیوال موسیقی راک در شهر کابل

راک و راکت: فستیوال موسیقی راک در شهر کابل

منبع: دویچه وله * نویسنده: م. علی کریمی * ویراستار: عارف فرهمند * قسمت اول
------------------------------------------
در کابل، شهری که در خارج به خاطر انفجار و انتحار مشهور است، گروهی از هنرمندان جوان با برپایی فستیوال موسیقی راک، سعی دارد با راکت پراکنی و دهشت افکنی مقابله کند. این فستیوال درست یک روز پس از حملات 14 سپتمبر افتتاح شد.

سالهاست که کابل با جنگ و خشونت خو کرده است. چند روز پیش، طالبان به مدت دو روز شهر را به صحنه خونین نبرد خیابانی بدل کردند. با آن که هنوز وحشت از راکت پرانی و جنگ در شهر حس می شود، «فستیوال موسیقی مدرن صدای آسیای میانه/ Sound Central» تصمیم دارد به مدت یک ماه از 15 سپتامبر تا 14 اکتبر با موسیقی راک، کابلی ها را سرگرم کند.

این فستیوال را تراویس بیرد یک استرالیایی بنیانگذاری کرده و مدیریت می کند. آقای بیرد که پس از سقوط طالبان ابتدا در موسسات خیریه در افغانستان کار می کرد، با همکاری یک زن انگلیسی و یک مرد سویدنی اولین گروه موسیقی راک را به نام «شهر سفید» در کابل ایجاد کرد و آنها در محافل خصوصی خارجی ها در کابل می نوازند.

آقای بیرد در قسمت فوتوژورنالیزم نیز جوانان افغان را برای مدتی در موسسه آینه تعلیم داده است. او در پایه گذرای «اسکتیستان» که بازی اسکیت را برای کودکان آموزش می دهد سهم گرفته و هنر نقاشی روی دیوار و یا گرافیتی را نیز در کابل معرفی کرده است. با برگزاری این فستیوال، او و همکارانش می خواهند هنرمندان آسیای میانه را به هم نزدیک کنند و با هنر موسیقی فضای جنگ زده شهر کابل را تغییر دهند.

قرار بود محفل افتتاحیه فستیوال در مرکز فرهنگی فرانسه برگزار شود که به خاطر تیراندازی های یک روز قبل از محفل، مسؤولین مرکز فرهنگی فرانسه از میزبانی این محفل انصراف دادند. آن طور که در وب سایت رسمی فستیوال آمده است، حال قرار است محافل فستیوال در مکان های زیرزمینی مثل کافه‌ها و سالون‌های کوچک بر گزار شود و شرکت کنندگان هم فقط می‌توانند با تیلفون و پیام تیلفونی و شبکه‌های اجتماعی از مکان و زمان دقیق اجراها باخبر شده و دعوت شوند.

در کنار اجرای موسیقی توسط چندین گروه افغانی و خارجی، یکی از بخش‌های مهم این فستیوال، ورکشاپ‌هایی است که قرار است در زمینه تولید موسیقی، نوازندگی گیتار، باس و درام برای علاقه‌مندان برگزار شود. هنرمندان جوان افغان به خوبی می‌توانند در این ورکشاپ‌ها از مهارت و دانش همتایان خارجی‌شان استفاده کنند.

نخستین راکرهای افغان
راک به عنوان یک ژانر موسیقی، در افغانستان تازگی ندارد. شاید اولین راکر افغان احمد ظاهر باشد که برای نخستین بار استفاده از سازهای غربی را در افغانستان عمومی کرد و ذایقه سنتی مردم افغانستان را نسبت به موسیقی مدرن تغییر داد. البته احمد ظاهر به خاطر اشعار کلاسیکی که در آثارش استفاده می کرد و نیز به خاطر تلفیق موسیقی محلی با موسیقی غربی، نمی‌تواند یک راکر به معنای غربی کلمه به شمار بیاید. او فقط توانست عناصری از موسیقی راک را به صحنه هنری افغانستان معرفی کند. او در زمانی می زیست که «الویس پرسلی» سلطان موسیقی راک در دهه 70 میلادی در اوج محبوبیت خود قرار داشت. احمد ظاهر نه تنها در موسیقی، بلکه در فشن و لباس هم بسیار تحت تأثیر این ستاره آمریکایی بود، و به همین جهت تأثیر راک را در کارهای او می‌توان مشاهده کرد.

پس از احمد ظاهر هرچند استفاده از سازهای غربی در موسیقی افغانی همچنان ادامه یافت، ولی هیچگاه در افغانستان یک حرکت موسیقایی که متأثر از تحولات عرصه موسیقی در جهان باشد پدید نیامد. دلیلش شاید به قدرت رسیدن حکومت کمونیستی در دهه 80 میلادی باشد که رابطه افغانستان را با جهان بیرون (به استثنای شوروی) قطع کرد و هنرمندان افغانستان از قافله هنری جهان عقب ماندند.

در دهه 90 که اسلامگراها به حکومت رسیدند، موسیقی افغانستان بیش از پیش به حاشیه رانده شد. در دهه 2000 با آزادی که جوانان افغان به دست آوردند و به خاطر رشد تکنالوژی ارتباطات، دوباره ما شاهد تأثیرگذاری روندهای جهانی موسیقی بر صحنه هنری افغانستان هستیم. تا جایی که امروز در کابل چندین گروه موسیقی راک و پاپ و هیپ هاپ حضور دارند.

مهاجرت نیز در رشد و تنوع موسیقی افغانی بسیار تأثیر داشته است. بسیاری از هنرمندانی که به غرب و دیگر نقاط جهان مهاجر شدند از محیط‌های تازه تأثیر گرفتند و برخی از هنرمندان افغانی که در این کشورها بزرگ شده و تربیه شده‌اند، توانسته‌اند به خوبی میراث موسیقی اجدادی‌شان را با موسیقی مدرن غرب تلفیق کنند.

خواننده ای از «رویای کابل» در حال اجرای موسیقی
در دهه 2000 شاید اولین آهنگ راک افغانی که به زبان فارسی ساخته شد، آهنگ «سلام آلیک کابل» فرهاد دریا باشد. این آهنگ اولین تلاش جدی موسیقی افغانستان برای آشتی با موسیقی راک بود. فرهاد دریا که شهرتش را مدیون آهنگ های شاد و ملودی های الهام گرفته از موسیقی محلی افغانی است، نتوانست با این آهنگ طرفداران سنتی اش را راضی کند.

همان شد که «سلام آلیک»-- که بسیار خوب هم اجرا شده است و یکی از بهترین کارهای هنری دریا است -- اولین و آخرین آهنگ راک او باشد. اما در این دهه جوانان دیگری در عرصه موسیقی راک افغانستان ظهور کردند، که تقریباً همه شان قرار است در فستیوال راک کابل برنامه اجرا کنند.

راکرهایی که در فستیوال حضور دارند
پس از اولین آهنگ راک فرهاد دریا، گروه موسیقی «رویاهای کابل / Kabul Dreams»، منسجم ترین گروهی بود که در کابل ظهور کرد. این گروه که به سبک «ایندی راک» یا راک مستقل می خواند، متشکل از دو نوازنده و یک خواننده است.

هر سه این هنرمندان جوانانی هستند که بیشتر عمر شان را در مهاجرت گذشتانده اند و موسیقی را نیز در هجرت یاد گرفته اند و به تازگی به کابل آمده اند. آنها بیشتر به زبان انگلیسی می خوانند و در فستیوال ها و مراسم نیمه خصوصی که خارجیان مقیم کابل حضور دارند برنامه اجرا می کنند.

دومین گروه راک افغانی به نام «محل ناشناخته/ Unknown District» در سبک هیوی متال آهنگ می خواند که یکی از سبک های فرعی موسیقی راک است. این گروه از سه جوان کابلی تشکلیل شده است که برخی آهنگ های مشهور غربی را در کافه های شهر کابل بازخوانی می کند. هرچند به عنوان نخستین حرکت هیوی متال در صحنه راک افغانستان کارشان قابل قدر است، ولی تا هنوز آهنگ های شان مثل تمرین های بسیار ناشیانه جوانانی می ماند که در زیرزمین خانه شان با گیتار بازی می کنند.

گروه سوم راک افغانی به نام «صفحه سفید» است که شاید تازه کارترین گروه باشد. آنها محصلین انستیتوت ملی موسیقی کابل هستند که زیر نظر اساتید اروپایی با سازهای غربی آشنا شده اند. گروه صفحه سفید تا هنوز در چند فستیوال و محفل عمومی در کابل برنامه اجرا کرده است.

گروه بعدی که در این فستیوال هنرنمایی خواهد کرد، گروه «مورچه ها» است، یک گروه کوچک راک که از هرات برخاسته است. این گروه از هنرمندان جوان هراتی، به خاطر قرابت جغرافیایی و فرهنگی با ایران، بیشتر از موسیقی زیرزمینی ایران متاثر است.

آلبوم اول این گروه «گزارش اقلیت»، به سبک آهنگ های شاهین نجفی راکر/ رپر ایرانی به مسایل سیاسی و اجتماعی می پردازد و حتا خواننده آلبوم، شکیب مصدق به سختی سعی می کند صدای شاهین نجفی را تقلید کند. این گروه با آن که با تقلید و دنباله روی از موسیقی ایرانی شروع کرده است، باز هم توانسته است در میان جوانان افغان جایگاه خوبی دست و پا کند. موسیقی زیرزمینی ایران بسیار غنی و متنوع است، و تاثیرپذیری از ایرانی ها می تواند به بدن کم جان موسیقی متفاوت افغانی نفس تازه یی بدهد.

گذشته از این گروه هایی که ساکن در افغانستان هستند، چند راکر افغان از خارج نیز قرار است در این فستیوال حضور بیابند (احتمال دارد برخی از آنها به علت حملات اخیر در کابل از شرکت در این فستیوال منصرف شوند). یکی از آنها آریانا دلاوری، خواننده افغان مقیم لوس آنجلس است که در کنار فلمسازی آهنگ های تجربی راک نیز می خواند.

فرشته، دیگر راکر افغان است که او هم در لوس آنجلس زندگی می کند و نخستین آلبوم پاپ/ راک اش را در سال 2008 عرضه کرده است.
زهره آتش نیز مانند دو هنرپیشه قبلی از هنرمندان افغان مقیم آمریکاست و تا هنوز در سبک پست-پانک آهنگ هایی را اجرا کرده است. حضور این هنرمندان می تواند تجربه بسیار خوبی هم برای خودشان و هم برای مخاطبان کابلی شان باشد.

ادامه دارد...