نشست «آسیب‌شناسی وضعیت فرهنگی بامیان» پنجشنبه ۲۲ عقرب در هوتل نوربند قلایِ بامیان برگزار گردید.
علی جوادی مسوول دفتر بنیاد اندیشه در بامیان به روزنامه افغانستان ما گفت که این نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «مسایل بامیان؛ تحلیل‌ها و راهکارها» است که به ابتکار دانشگاه بامیان، مؤسسه تحصیلات عالی بامیکا، و دفترهای ساحوی کمسیون حقوق بشر و بنیاد اندیشه در بامیان، به راه افتاده است.
دکتر عزیزالله محبی رییس دانشگاه بامیان که در این نشست سخنرانی می‌کرد، اهداف این سلسله‌نشست‌ها را کشف و شناسایی مسایل بامیان و اولویت بندی آنها عنوان نموده گفت: «ما باید مسائل اصلی را شناسایی کرده و از مطرح شدن مساله‌نُماها یا مسایل کاذب جلوگیری کنیم.» او علاوه کرد: «مسایل عاجل و فوری باید در اولویت قرار بگیرند؛ مسائلی که طرح آنها و یافتن پاسخ و راه‌حل برای آنها ضرورت بیشتری نسبت به دیگر موارد دارد.»
رییس دانشگاه بامیان هم‌چنان بر تحلیل درست، منطقی و منتج به نتیجه در مورد مسایل بامیان تاکید نموده اظهار نمود که تحلیل‌های غلط و مبتنی بر روش تحلیل‌های غلط و روش‌شناسی‌های نادرست و غیرعلمی نمی‌تواند گرهی از مشکلات بامیان بگشاید.
آقای محبی ارائه راهکار برای حل مسائل بامیان را از اهداف دیگر این نشست‌ها ذکر نمود. او تصریح کرد: «برای شناسایی مشکلات، رویکرد انتقادی لازم و ضروری است. در عین حال، تفاوت نقد سازنده و تخریب در هدف هر کدام از آنها نسبت به طرح مسایل انتقادی مشخص می‌شود. نقد سازنده کژی‌ها را مطرح می‌کند تا راهی برای اصلاح و بهبود پیدا شود و ارایه کند.»
رییس دانشگاه بامیان در ادامه‌ی سخنانش ترویج گفتمان علمی در جامعه و و تلاش برای رساندن بامیان به جایگاه ممتاز و شایسته آن در سپهر علمی و فرهنگی کشور را از جمله اهداف نشست یاد کرد. او گفت: «نهادهای آکادمیک و پژوهشی و فرهنگی رسالت دارند تا در جهت توسعه گفتمان علمی در جامعه و رشد فرهنگ عمومی تلاش نمایند. هر یک از  مراکز برگذارکننده‌ی این نشست‌ها، خود را موظف می‌دانند تا در راستای تعمیق فرهنگ عمومی، این سلسله‌نشست‌ها را به چشم فرصتی برای انجام رسالت خویش قلمداد نمایند».
در ادامه، آقای محمدجواد دادگر، رئیس دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر در بامیان «وضعیت حقوق فرهنگی در ولایت بامیان» را مورد تحلیل قرار داد. او در بخشی از سخنانش چنین بیان نمود: « در مورد حقوق فرهنگی یک تعریف مورد اتفاق در دست نیست؛ چون فرهنگ یک امر سیال و متغیر است؛ لذا مصداق‌های آن نیز مورد اجماع نیست.»
دکتر علی جوادی، رئیس دفتر بنیاد اندیشه در بامیان، از سخنرانان دیگراین نشست به تحلیل «مناسبات فرهنگ و سیاست در بامیان» پرداخت. وی با اشاره به قتل‌عام دوره‌ی امیر عبدالرحمان گفت: «فرهنگ آخرین دژ و پناهگاه مردم ما بود، که به‌رغم رانده‌شدن و محصورماندن در میان کوه‌ها، فرهنگ خود را نباختند و کوهی نشدند، مدنی ماندند و برای بازگشت به شهر و ورود به مناسبات قدرت آمادگی گرفتند».
آقای جوادی با اشاره به این‌که احزاب اولیه‌ی هزاره‌ها ابتدا بیشتر صبغه‌ی فرهنگی داشتند و فرهنگ پایگاه ورود آن‌ها به سیاست و روابط قدرت بود، تصریح کرد: «در دو دهه‌ی اخیر به نظرمی‌آید که فرهنگ به سه منطقه تبعید شده که این سه تبعیدگاه فرهنگ عبارت اند از: ۱) نهادهای آکادمیک و دانشگاهی؛ ۲) نهادهای مدنی و هنری؛ ۳) نهادهای دینی. در این عرصه‌ها، نوعی سیاست‌زدایی از فرهنگ روی داده است.»
دکتر عبدالرحیم اخلاقی، رئیس مؤسسه تحصیلات عالی بامیکا، درباره‌ی «آسیب‌شناسی وضعیت فعلی فرهنگی بامیان» ایراد سخن نمود. او در این نشست نقش عامل نهادهای فرهنگی را به بحث گرفت.
هم‌چنان، پوهندوی محمدرضا ابراهیم، معاون امور محصلان دانشگاه بامیان، درباره‌ی «پیشنهادات و ارائه راهکارها برای بهبود وضعیت فرهنگی بامیان» به ایراد سخن پرداخت. او تعریف و ارائه یک هویت فرهنگی را یکی از راهکارها عنوان نموده گفت: «از آنجایی که ما نتوانستیم تا معرف یک هویت مشخص فرهنگی باشیم و بیشتر عملکرد های متنوع فرهنگی را ارائه داده ایم نیاز است تا از مجموع هویت های از هم گسیخته هویتی ارایه دهیم که تمامی اقشار و افکار خود را در آن ببینند.»
آقای ابراهیم با تاکید بر سیاست زدایی از کنش های فرهنگی ابراز نمود که در گذشته با مسائل و رخداد های فرهنگی بیشتر با نگاه سیاسی برخورد شده است و دست اندر کاران سیاست بیشتر از فرهنگ بعنوان یک اسباب و ابزاری برای اهداف سیاسی استفاده برده اند. او تاکید کرد که باید از فرهنگ سیاست زدایی شده و با طرح برنامه های موثر زمینه های تحول فرهنگی میسر گردد.
معاون امور محصلان دانشگاه بامیان در ادامه‌ی سخنانش برخورد علمی، تحقیقی و مسلکی با مقولات و پیش آمد های فرهنگی را با اهمیت دانسته پیشنهاد کرد تا از نگاه سلیقه محور به فرهنگ پرهیز شده و گفتمان فرهنگی  به یک گفتمان علم گرا، تحقیق محور و مسلکی تبدیل گردد
آقای ابراهیم هم‌چنان رعایت تامل، حوصله مندی و سخت کوشی در کنش های فرهنگی را نکته‌ی حائز اهمیت دانسته گفت: «یکی از حوزه هایی که باید بالای آن متمرکز شویم حوزه کنش گران فرهنگی است. متاسفانه کنشگران فرهنگی ما کمتر هدفمندانه و ارزش مدارانه با مسائل فرهنگی برخورد میکنند. ازینرو لازم است تا فرهنگیان ما با درک رسالت فرهنگی شان با نگاه ارزش محور به آموزش فرهنگی پرداخته و کنش فرهنگی از خود به نمایش بگذارند.»
معاون امور محصلان دانشگاه بامیان به ایجاد هماهنگی میان متولیان فرهنگی به عنوان راهکار دیگر برای بهبود وضعیت فرهنگی بامیان تاکید نمود. او علاوه کرد: «از آنجاییکه متولیان فرهنگی تا اکنون بصورت پراکنده، مقطعی و کوتاه مدت به مسائل فرهنگی پرداخته اند؛ ضرور است تا در هماهنگی باهم و با توجه به اهداف دراز مدت فرهنگی تلاش کنند.»
در اخیر نشست برنامه‌ی پرسش و پاسخ برگزار شد و سخنران‌ها به پرسش‌های متعدد شرکت‌کنندگان پاسخ دادند. اشتراک‌کنندگان برگزاری چنین نشست‌های را ضروری و مهم عنوان کردند و از فرهنگیان بامیان خواستند تا با ادامه‌ی چنین گفتمان‌ها زمینه‌ی هم‌اندیشی برای بهبود وضعیت فرهنگی بامیان را فراهم کنند.