صاحب امتیاز: محمد رضا هویدا

مدیر مسوول: محمد هدایت

سر دبیر: حفیظ الله زکی

چهارشنبه ۴ دلو ۱۳۹۶

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

انتخاب چند گزینه ؛ برای حل یک بحران

-

انتخاب چند گزینه ؛ برای حل  یک بحران

داود مکارم

ماموریت ناتودرافغانستان باردیگر ازسوی شورای امنیت سازمان ملل متحد به مدت یک سال دیگر تمدید شد. پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)از ده سال قبل بد ین سو برای مبارزه ، باتروریزیم ودهشت افگنی درافغانستان ومنطقه حضور دارند.
یکی ازاهداف مهم حضور ناتودرافغانستان ، مبارزه باتروریزیم می باشد .

حضور ده ساله ناتو درافغانستان بایک سلسله اعتراض ها وانتقادات همراه بوده است. اکنون که ماموریت ناتودرافغانستان برای یک سال دیگر ازسوی شورای امنیت تمدید گردیده ، میطلبد که نگاهی داشته باشیم به راهکارها وچگونگی موفقیت نیروهای بین المللی در افغانستان . آیا ناتو درامر مبارزه باتروریزیم وتامین امنیت پایدارموفق خواهد شد ؟

آیا ناتودر راستای محو وریشه کن کردن لانهای تروریستی ازافغانستان ومنطقه ، برنامه ها و طرح های مشخص را روی دست خوهد گرفت؟

اکنون که حضورجامعه جهانی به ویژه پیمان آتلانتیک شمالی دراین کشور وارد دهه دوم خود می شود، تاهنوز سرگرم مبارزه باتروریزیم درکشورکوهستانی افغانستان هستند.نشانهای ازپیروزی ناتو ومحوپدیده ی تروریزدرمنطقه مشاهده نمی شود. جنگ ناتوبا طالبان به یک تقابل دوام دار وفرسایشی تبدیل شده است.

آغازمبارزه وحرکت ناتوبرضد تروریزیم درافغانستان منجر شد به سرنگونی رژیم طالبان. اما موفق نگردید که به فعالیت های سیاسی ونظامی آن نقطه پایان بگذارد. این جنبش توانست که ساختار تشکیلاتی شانرا حفظ ودربرابرنیروهای خارجی به مقاومت پرداخته وبا اتخاذ شیوه ها وتاکتیک های پیچیده ،به حیات شا ن درعرصه ی نظامی وسیاسی ادامه بدهند.

ابتدا به نظر می رسید که باسقوط حاکمیت جریان بنیادگرا(طالبان) ، تمامی ساختارها ی تشکیلاتی شان متلاشی ونابود گردد.تجربه ده سال گذشته نشان داد که پایان حاکمیت یک جریان به مفهوم حذف ونابودی آن نیست ،ختم حاکمیت یک چیز وازبین رفتن ساختارتشکیلاتی ، نابودی اعضا وعناصراصلی آن چیزدیگریست.

طالبان وسایرجریان های دهشت افگن باانجام و ادامه فعالیت های انتحاری وتروریستی برضد نیروهای ایتلاف بین المللی به رهبری آمریکا ، نه تنها مقاومت نموده بلکه چالش های مهم را در برابرآنان ایجاد وبه ناامنی های بیشتردامن میزند. ناامنی روزبه روز ابعاد وسیع تری به خود گرفته ونگرانیهای را برای شهروندان کشور ایجاد کرده است.

تحرکات طالبان درابتدا بسیار محدود بود وتهدید جدی برای امنیت کشور ونیروهای خارجی به شمار نمی آمد وحال نه تنها طالبان تهدید برای امنیت کشور است ، بلکه مبارزه نیروهای خارجی را با بن بست مواجه ساخته است. درحقیقت ابتکار جنگ بدست مخالفین مسلح دولت افغانستان افتاده ،نیروهای جامعه ی جهانی وافغان رادرموضع انفعالی قرارداده است، به همین دلیل تاحال علا رغم درخواست های مکررحکومت افغانستان حاضر به پذیرش صلح وآماده ی گفتگو درپای میز مذاکره نیست .

جامعه جهانی وناتو ازیک طرف باانتظارات ومطالبات مردم افغانستان روبروست و تعهداتی را در زمنیه های مختلف برای مردم این کشور سپرده وباید بدان عمل نماید و ازسوی دیگر بحث پیروزی وغلبه برتروریزیم درافغانستان مطرح است . مبارزه "ده سال " گذشته دربرابر باطالبان بایک سلسله دشواریهای همراه بوده است .

درباره ی نتایج برآمده ازاین جنگ قضاوت وداوریهای متفاوت صورت میگیرد؛ به باور بسیاری از کارشناسان امورنظامی ، ناتو درجنگ باتروریزیم موفقیت ودست آوردی چندان درجهت محو پدیده ی خشونت ودهشت افگنی نداشته. برعکس حملات تروریستی دربسیاری ازمناطق گسترش قابل ملاحظه ی داشته .

جریان های تروریستی جاهای حساس چون حمله برپایگاه ماموران "سیا" درکابل، سفارت آمریکا، ترور استاد ربانی، انفجار درپایگاه نظامی نیروهای آمریکا در میدان وردک، نبرد بیست و چهار ساعته در چهار راهی شهید عبدالحق درشهرکابل، هوتل انترکانتنیتال وده ها موارد دیگرکه موردهدف قرارداده است.

درصورت تداوم ناامنی مردم اطمینان شان را نسبت به عمل کرد نیروهای ناتو از دست خواهد داد. درست است که دربرخی مواقع نیروهای ناتو درحملات شبانه شان مرتکب اشتباهات و تخلفات شده ولی در مجموع مردم افغانستان ازحضور ناتو جهت مبارزه باتروریزیم حمایت و به تعبیر دیگر حضور جامعه جهانی "بارضایت نسبی" مردم این کشورهمراه بوده است.

ماموریت ناتو درافغانستان به مرحله حساس و سرنوشت ساز نزدیگ و فصل جدید درتاریخ این پیمان درحال شکل گیری ورقم خوردند است. جامعه جهانی همراه بابزرگترین قدرت های اقتصادی دنیا به منظور سرکوب وریشه کن کردن تروریزیم درافغانستان یک دهه است که در جنگ بسر می برد .

ناتو وآمریکا در" حقیقت نماد، مظهر، اقتداروقدرت برتر" دنیای غرب به حساب می آید . درصورت که دربرابر طالبان وسایر گروهای تروریستی وخشونت طلب پیروز نشود، ابهت اقتصادی ونظامی آمریکا را درسرا شیبی قرارخواهد داد، باورعمومی را نسبت به کارآمدی " تمدن " پیشرو و در حال توسعه ی غرب را باشک وتردید همراه خواهد ساخت .

این جنگ درواقع تقابل" تمدن غرب" وبنیادگرای را به نمایش می گذارد، بنابر این باید جهان غرب ، راه های پیروزی وغلبه برتروریزیم را درمنطقه جستجو نموده واین رویا روی رابه نفع غرب وناتو خاتمه بدهد . پیروزی در این جنگ نیازمند جستجوی راهکارهای است که دراین اواخر ازسوی مقامات آمریکا مطرح شده وبرخی ازاین طرح ها که برای مهار تروریزیم روی دست گرفته خواهد شد، جدید به نظرمی رسد که درذیل بدان اشاره خواهد شد :
1ـ اتخاذ استراتژی هماهنگ برای مقابله باتروریزیم .

تجربه ده سال حضورآمریکا وناتو درافغانستان نشان میدهد که مجموعه ی اعضای ناتودر راستای مبارزه با دهشت افگنی وجریانهای خشونت طلب وافراطی گرای ازموضع هماهنگ واستراتژی واحد پیروی نکرده واعضای ایتلاف بین المللی برای مقابله باپدیده ی تروریزیم، برخورد های چند گانه وشاهد موضع گیری های متفاوت ازسوی اعضای ایتلاف بین المللی هستیم .

این دیدگا ه متفاوت وعمل کرد چند گانه روند مبارزه باتروریزیم را بادشواریهاو پیچیدگی های مواجه ساخته است .برای اعضای ناتو زمانی مبارزه باتروریسم مفهوم خواهد داشت که تامین کننده منافع کشورش باشد. موضع گیریهای ناهمگون وعدم اتخاذ سیاست هماهنگ، نیروهای ایتلا ف را درمقابله باتروریزیم درموضع ضعف قرارداده وجنگ جاری را فرسایشی وناامنی گسترش قابل ملاحظه ی یافته .

بنابراین اعضای ناتو برای غلبه وپیروزی بر طالبان وبنیاد گرای درافغانستان ومنطقه نیازمند" تدوین استراتژی واحد" وبازنگری چگونگی برخورد باافراطیت ،وارائه تعریف روشن از مبارزه با تروریزیم است . تاکنون چنین طرحی عملی نشده است.

زمانی مبارزه باتروریزیم مفهوم پیدا خواهد کرد که جامعه جهانی موضع واحد وبرخوردیکسان درقبال تروریزیم داشته باشند.

2ـ متقاعد ساختن پاکستان به همکاری درازمدت برای ازبین بردن پناه گاه های تروریستی دراین خاک این کشور. یکی ازاشتباهات جبران ناپذ یراعضای ناتو درروند مبارزه با طالبان درطول ده سال گذشته غفلت وعدم توجه به لانه های اصلی تروریستان درخاک پاکستان ونادیده گرفتن نقش حمایتی این کشور ازجریانهای تند رواست .

مقامات افغان خواستار تغبیر جغرافیای جنگ هستند، درصورت می تواند جلو حملات تروریستی را گرفت که پایگاه های اصلی طالبان را در آنسوی" خط دیورند" مورد هدف قرار بدهد. از بین بردند پایگاه وپناه گا های طالبان درخاک پاکستان توسط اعضای ایتلاف بین المللی مستلزم همکاری همه جانبه و صادقانه پاکستان است . خیلی ازکارشناسان معتقدند که پاکستان ازیک سو، سالانه از درک مبارزه با تروریزم از جامعه جهانی به ویژه آمریکا پول دریافت می کنندو ازسوی دیگر باتقویه وحمایت گروهای بنیاد گرا،اهداف شان را درافغانستان وهند تعقیب وازفعالیت این گروهای بهره برداری لازم را درراستای منافع ملی شان انجام میدهند.

آمریکا بدلیل پیشینه ی روابط نیک باپاکستان ازآنها بخواهد که برای محوپدیده تروریزم درمنطقه باجامعه ی جهانی همکاری نمایند. پاکستان می تواند از طریق مشارکت در سرکوب جریان های بنیاد گرا امتیازهای را نیزازآمریکا مطالبه نماید و ازسوی دیگر آمریکا ازنفوذ خود درافغانستان استفاده نموده منافع مشروع پاکستان را دراین کشورتامین نماید. جامعه جهانی قبل ازهراقدام علیه تروریزیم باید برای وادارساختن پاکستان مبنی برازبین بردن لانهای گروهای افراطی درخاک این کشور،ازابزارها وامکانات موجود درراستای تحت فشارقرار دادند بیشتراستفاده نمایند.

بهرحال بدون همکاری درازمدت پاکستان، تجربه گذشته روشن ساخت که نابودی طالبان غیرممکن خواهد بود . به همین دلیل است که دراین اواخر شاهد موضع گیری متفاوت ورویکرد جدیدآمریکادرقبال پاکستان بودیم.سفراخیروزیرخارجه آمریکاه به کابل واسلام آباد درهمین راستا ارزیابی کرد .

وزیرخارجه آمریکادرسفر اخیرخود به کابل اظهارات صریح درمورد چگونگی برخورد باتروریزم بیان داشت وگزینه های متعدد را در برابر گروه طالبان قرارداد وخواست که صلح را بپیذیرد ویا باحملات مستمر جامعه جهانی روبروشوند. تشدید حملات ازسوی ناتو برضد گروه های بنیاد گرا وجستجوی راهای رسیدن به صلح وهمراه ساختن پاکستان باایتلاف بین المللی به به منظور ازبین بردن پناه گاهای طالبان درخاک پاکستان ،توجه به بهبود زندگی مردم افغانستان در عرصه های، اقتصادی ،سیاسی، امنیتی ،صحت ، وساخت وساز زیربناهای کشور، می تواند به عنوان راهکارموثر مبارزه باتروریزیم برشمرد.

درصورت که گزینه های خانم کلینتون درعمل بکارگرفته شود.می تواند به آینده ی مبارزه علیه دهشت افگنی درمنطقه خوش بین وبه محوپدیده ی بنیاد گرای امید وار بود. ترغیب پاکستان ازمجاری دیپلماتیک وبه رسمیت شناختن منافع این کشور درافغانستان، جستجوویافتن راه های رسیدن به صلح گزینه منطقی وقابل قبول درجهت رسیدن به پیروزی علیه دهشت افگنی درمنطقه خواهد بود .

3ـ یکی دیگر ازراهای که میتواند برای مهارخشونت طلبی واستقرار ثبات پایدار در نظر گرفت "عرضه خدمات همگانی " توجه به بازسازی، بهبود وضعیت اقتصادی ومعیشتی مردم، ایجاد اشتغال، ازبین بردن فقروگرسنگی ،سطح ارتقای آموزشهای همگانی درافغانستان است.

ایجاد اشتغال وحل مشکل بیکاری اساسی ترین انتظار است که مردم افغانستان ازجامعه جهانی دارند.زمانی که مردم احساس کنندکه ازسوی دولت وجامعه ی جهانی زمینه های کاربرای شان فراهم می شود دیگر حاضرنیست به صفوف طالبان بپیوندد ودست به اعمال خشونت بزند. به باورکاشناسان فراهم نمود کاروایجادزمینه های اشتغال ، گراف خشونت ها وناامنی را درافغانستان بطورقابل ملاحظه ی پایین خواهد آورد .

میزان حمایت آنها از فعالیت ها واقدامات ضدی تروریستی ناتو را موثرتر خواهد ساخت. افزایش حمایت وهمراهی مردم ازنیروهای جامعه جهانی جهت موفقیت وپیروزی برجریانهای افراطی گرای ، ازهر ابزار دیگری کارآمد وموثراست .این طرح( یعنی جلب حمایت های بیشتر مردم از طریق عرضه خدمات) دراظهارات اخیر وزیر خارجه آمریکا درکابل مطرح گردید و از آن بعنوان (دورانکشاف افغانستان) مورد تاکید قرارگرفت. خوب خواهد بود که چنین طرح جنبه عملی بخود بگیرد وکشور ازگسترش ناامنی نجات یابد.

4ـ درکنارتوجه به راهکارهای فوق نباید راهای گفتگو ومذاکره باطالبان راجهت رسیدن به صلح وآشتی ازنظر دورداشت. درصورت که آنان قانون اساسی را بپیذیرد ،فعالیت سیاسی واجتماعی زنان رابه رسمیت شناخته وبه حقوق اقوام وآزادی های مدنی احترام بگذارد. پیش برد طرح صلح نباید ازموضع ضعف ویکجانبه دنبال شود. برنامه آشتی باید شفاف، با میکانیزم مشخص، تعریف روشن ازچگونگی صلح و مفهوم دشمن صورت بگیرد.باچنین پیش فرضها می توا ند به صلح امیدوار بود و"چند گزینه (فوق را ) برای حل یک بحران" موثر وسازنده خواند.

دیدگاه شما