صاحب امتیاز: محمد رضا هویدا

مدیر مسوول: محمد هدایت

سر دبیر: حفیظ الله زکی

شنبه ۲۸ میزان ۱۳۹۷

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

اخلاق انتخاباتی

-

 اخلاق انتخاباتی

داشتن یک زندگی شرافتمندانه و با عزت میتواند در پرتو حکومتی دموکراتیک و مردم سالار شکل بگیرد. در چنین حکومتی، عدالت اجتماعی و بهره گیری از فرصتها و امکانات برابر، آرمان تمام انسان-هاست و دستیابی به چنین آرزویی نیازمند امکانات و مکانیزمی است که بتواند دشواریها و مشکلات را سهل و آسان ساخته و دسترسی به اهداف را ممکن سازد. انسانها در طول تاریخ طولانی و پرفراز و نشیب خود، شیوههای متنوعی از حکومتها را تجربه کردهاند که معقولترین و پذیرفتهترین شیوه حکمرانی در حال حاضر، حکومتهای دموکراتیک و مردم سالار هستند که با تکیه بر آرای مردم تشکیل شده و تحت نظارت و مراقبت نهادهای مردمی قرار دارند. این حکومتها با رقابت سیاسی میان احزاب، گروهها و افراد جامعه ایجاد میشوند لذا باید تمام قواعد بازی و الزامات دموکراسی توسط تمام رقبا مراعات شود تا گردش نخبگان و انتخاب آنها بدون ابهام و به صورت شفاف صورت گیرد تا نهادهای قانونی برای ارائه خدمات مناسب به مردم تشکیل شوند.
از مهمترین پیش فرضها و قواعدی که در این بین باید به آن توجه جدی شود، رعایت موازین و اصول اخلاقی و حفظ کرامت انسانی در این مکانیزم است.
یکی از مهمترین نهادهای حکومتهای دموکراتیک، پارلمان است. پارلمان به عنوان مهمترین مرجع قانون گذاری در کشورها، قلب تپنده دموکراسی به شمار میرود. عمدتا حضور و مشارکت مردم در قدرت و تعیین نظام در چوکات همین نهاد تجلی پیدا میکند که توسط انتخابات محقق میشود. کیفیت و کمیت هر انتخابات به رشد، آگاهی و تعالی فکری مردم هر کشور وابسته است. انتخاب شوندگان برای معرفی خود از مکانیزمهای تعریف شده در چوکات مقررات و ضوابط مدون استفاده کرده و قابلیتها و توانمندیهای خود را به مردم اعلام مینمایند. مردم نیز پس از آگاهی کامل از شخصیت و برنامههای کاندیداها، آنها را انتخاب و در جایگاه قانونی خود قرار میدهند. یکی از اصول مهمی که در این میان مطرح میباشد، رعایت موازین اخلاقی و هنجارهای ارزشی، شأن و منزلت افراد است که باید بدان توجه شود و در کارزار انتخابات دست خوش بی حرمتی نشود. یعنی رقبای انتخاباتی و طرف دارانشان با رفتارهای نامتعارف و غیر منطقی باعث هتک حرمت و آبروی یکدیگر نشوند.
در تمام جوامع و نظامهای موجود در جهان، در مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خط قرمزهایی وجود دارد که بی توجهی به آنها باعث بی بندوباری، آشفتگی و نهایتا منجر به هرج و مرج و بحران خواهد شد. لذا در هر نظامی باید خطوط قرمز به روشنی تعریف و حد و مرز آنها مشخص شود تا به صورت باور عمومی درآید و قطعا یکی از آن خطوط قرمز رعایت اخلاق سیاسی است. رقابت سیاسی سالم وقتی معنا پیدا میکند که همه طرفهای درگیر به رعایت موازین اخلاقی پای بند بوده و خطوط قرمز تعریف شده را مراعات کنند که برآیند چنین رقابتی، استقرار حکومتی دموکراتیک خواهد بود. اخلاق سیاسی به این معنا میتواند باشد که کرامت انسانی تک تک افراد جامعه به خصوص رقبای انتخاباتی حفظ شود. این کرامت انسانی در فلسفه غرب از مفاهیم برجسته عصر روشنگری است.
رقابتها نباید به شکل غیر اخلاقی در فضای سیاسی کشور رواج پیدا کند چون به نظام سیاسی کشور ضربات سهمگینی وارد خواهد کرد و شالوده اجتماع از هم میپاشد.
رعایت اخلاق و الزامات آن همواره مورد احترام انسانهای آزاده بوده و حتی بسیاری از متفکرین سیاسی که چوکات اخلاقی را درهم کوبیده و برای رسیدن به قدرت، همه موانع را از سر راه برداشته و با پشت کردن به اخلاقیات، هر وسیله ای را برای کسب اقتدار و جایگاه سیاسی مجاز میشمارند، نیز برخی اوقات هرچند به صورت تظاهر، دولت مردان را به داشتن اخلاق توصیه کردهاند.
اخلاق میتواند چون محافظی قوی در عرصه رقابتهای سیاسی عمل کرده و از نفوذ پارهای از بینش-های ناسالم که فضای رقابت سیاسی را مخدوش و ناسالم میسازد و از هرگونه رفتاری که حتی سد قانون نیز توان مقابله با آنها را ندارد جلوگیری کند.
در رقابتهای سیاسی کشورهای توسعه نیافته، برخی افراد، اخلاق را مخالف پیشرفت خود میپندارند و نظریه پردازان آنها نیز پا را فراتر گذاشته و اصول اخلاقی را مترادف با خرافات دانسته و آن را با عقلانیت و مدرنیزاسیون متضاد میدانند و سعی دارند تا با این پیش فرضها، از اخلاق و هنجارهای سنتی فرار کرده و به هر اقدامی برای سهیم شدن در قدرت، دست بزنند. به طور مثال کاندیداهای پارلمان در این جوامع به طور خواسته یا ناخواسته در ایام برگزاری انتخابات، برخی اصول اخلاقی را زیر پا گذاشته و با بیان اتهامات بی اساس در مورد افراد، تخریب و آبروریزی رقیب، دادن وعدههای کاذب و عوام فریبی، اصول اخلاقی را رعایت نکرده و آتش نفاق و اختلاف را در جامعه مشتعل میسازند که نهایتا هزینه اجتماعی جامعه را بالا برده و میزان اعتماد اجتماعی جامعه را به شدت کاهش میدهند. در کشور ما نیز توجه به دو نکته زیر از اهمیت بالایی برخوردار است. اول اینکه افغانستان در وضعیت پسامنازعه قرار دارد و از آنجایی که ریشه بسیاری از منازعات کشور، اختلافات قومی و قبیله ای است، عدم رعایت اصول اخلاقی در انتخابات پیشرو میتواند باعث بدتر شدن وضعیت و تشدید خصومتها شود و کشور را دوباره به پرتگاه نابودی نزدیک کند یعنی هزینههای اجتماعی کشور نسبت به قبل بالاتر میرود. دوم اینکه در وضعیت فعلی کشور، اعتماد سیاسی مردم به نهادهای دولتی در سطح بسیار پایینی قرار دارد و پارلمان میتواند به عنوان نهادی عمل کند که اعتماد سیاسی از دست رفته مردم به نظام، دوباره تقویت شود ولی اگر اصول اخلاقی در انتخابات پارلمان رعایت نشود و وعده های دروغین به مردم داده شود، وضعیت اعتماد سیاسی نیز نسبت به قبل بدتر خواهد شد در نتیجه سطح اعتماد اجتماعی جامعه نسبت به قبل تنزیل خواهد یافت.
تمسک و توسل به شیوههای خلاف اخلاق برای کسب قدرت، امری خلاف فطرت پاک انسانی و متضاد با آزادی و حقوق انسانها است که در هر حال محکوم به نیستی است و چون با فطرت پاک انسانها و ارزشهای متعالی انسانی ناسازگار است، پویایی و پایایی چندانی نخواهد داشت. از آنجایی که امروزه دنیا به صورت دهکده جهانی و حتی به عبارتی دیگر خانه شیشه ای درامده است و تمام ملتها ناظر بر رفتار و گفتار یکدیگر هستند، چیزی نیست که از دید جهانیان مخفی بماند و هر اتفاقی که در هر نقطه از دنیا بیفتد به سرعت در همه جا منعکس میشود. پس باید مراقب رفتار انتخاباتی خود باشیم و بر اساس ملاکهای انسانی و موازین شناخته شده بین المللی عمل کنیم تا در ارزیابی جهانیان نمره منفی نگیریم و از سوی دیگر در مقابل مردم و تاریخ کشورمان که مورد قضاوت آیندگان قرار خواهد گرفت، سر افکنده نباشیم.
اما در پایان به این نکته مهم میتوان اشاره داشت که نمیتوان برای اخلاق، قانون تعریف کرد و اجبار قانونی برای رعایت اخلاق اعمال کرد چون آن عمل در آن شکل، یک واکنش قانونی است و نه یک کنش اخلاقی. یعنی اخلاق در جامعه و به طبع آن در سیاست باید یک وجدان عمومی باشد و نه یک اجبار بیرونی. عرصه انتخابات پیش رو نیز بستری برای ترویج اخلاق عمومی است که این کار میتواند توسط کاندیداهای این کارزار انتخاباتی و طرفدارانشان انجام شود. لذا بر تمام افراد جامعه به خصوص افراد حاضر در رقابتهای انتخاباتی لازم است که با توجه به اخلاق سیاسی و انتخاباتی، پایههای اخلاق و هنجارهای اجتماعی را در جامعه مستحکم نموده تا از دل آن نظامهای دموکراتیک و مردم سالاری برخیزد که بتواند آرزوی دیرین مردم جامعه را محقق سازد.

دیدگاه شما