صاحب امتیاز: محمد رضا هویدا

مدیر مسوول: محمد هدایت

سر دبیر: حفیظ الله زکی

سه شنبه ۳ میزان ۱۳۹۷

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

بازنگاهی بر روند آتش بس موقت و تأثیر آن بر فرایند صلح

-

 بازنگاهی بر روند آتش بس موقت و تأثیر آن بر فرایند صلح

استقبال غیر منتظره ی شهروندان کشور از آتش بس موقت و برخورد هیجانی آنان با سربازان طالبان در شهر کابل و باقی مناطقی دیگر، می تواند بر سیاست های مداراجویانه ی دولت افغانستان با طالبان صحه بگذارد.
رئیس جمهور افغانستان روز پنجشنبه ۱۷ جوزا، بدون اعلام قبلی، پیام ویدئویی را به گونه زنده در صفحه فیسبوک ارگ ریاست جمهوری منتشر کرد. محمداشرف غنی در این پیام گفت به حمایت از فتوای علمای این کشور و به دنبال درخواست آنها برای آتش بس فوری، از ۲۷ ماه رمضان تا پنجم عید فطر آتش بس اعلام میکند. او بعنوان فرمانده کل نیروهای مسلح افغانستان در این پیام  دستور داد تا علیه این گروه در زمان آتش بس هیچ حمله تهاجمی از جانب نیروهای مسلح افغانستان صورت نگیرد. رئیس جمهور افغانستان اما سایر گروههای مخالف مسلح غیر از طالبان را از دایره این آتش بس خارج ساخت و گفت جنگ علیه آنها ادامه خواهد یافت.
شهروندان افغانستان از سه روز آتشبس در روزهای عید به شکل گستردهای استقبال کردهاند. گویا در کمال ناباوری دیدند که دولت و طالبان دست کم روی یک آتشبس موقت توافق نظر دارند. خوش بینی شهروندان افغانستان از این روست که آنان امیدوارند که همین آتشبس موقت بتواند سرآغازی برای برقراری آتشبس طولانیتر باشد.
حکومت استدلال میکند که پیشنهاد آتشبس نمودی از ارادهی واقعی دولت برای تأمین صلح در کشور است. اعلام آتش بس از جانب حکومت پس از آن صورت گرفت که شماری بزرگی از علمای دینی در قطعنامهی گردهمایی خود در کابل بر ناجایز بودن جنگ جاری و ارجحیت صلح تأکید کرده بود. در فتوای این عالمان دینی از طالبان خواسته شده بود که به درخواست بیقید و شرط حکومت افغانستان برای گفتوگوهای صلح پاسخ مثبت بدهند. در حقیقت پیشنهاد آتشبس از سوی حکومت تأکید مجدد بر نتیجهی گردهمایی علمایی دینی بود.
هرچند که اقدامات مداراجویانهی سالیان اخیر دولت افغانستان در قبال طالبان، از لحاظ روانی بر شهروندان افغانستان سنگین تمام شد؛ولی این سیاست های دولت افغانستان سرانجام توانست طالبان را در انزوای سیاسی و اخلاقی قرار بدهد. اقدام اخیر حکومت افغانستان نیز مبنی بر اعلام آتش بس یک طرفه از جانب دولت افغانستان آن هم پس از فتوای علمای افغانستان، شاید به این دلیل صورت گرفت تا در صورت عدم پذیرش این آتش بس از سوی طالبان، این گروه بیشتر در اذهان مردم افغانستان و دیگر کشور ها، منزوی گردد. با این برداشت حکومت از قضایا، اعلام آتش بس یک طرفه ی حکومت افغانستان فرصت ها وموفقیت های را  در عرصه  گفتگو های صلح ممکنست به وجود بیاورد.
اعلام آتش بس یک طرفه از جانب دولت افغانستان با آن که در ابتدا از جانب اکثریت شهروندان افغانستان با دیده منفی نگریسته شد ولی  رفتار های هیجان انگیز شهروندان افغانستان در استقبال از حضور طالبان در مراکز شهری و دولتی نشان داد که در عمل و نیت، حکومت افغانستان و شهروندان این کشور به یک مسیر روانند. اعلام آتش بس حکومت افغانستان به سرعت مورد استقبال کشور های خارجی و منطقه نیز قرار گرفت. جمهوری اسلامی ایران، اتحادیه اروپا، دبیرکل ناتو، دولت آمریکا، فرستادۀ ویژۀ دبیرکل سازمان ملل در افغانستان و دیگر کشور ها از اعلام آتشبس حکومت افغانستان در برابر طالبان استقبال کردند و از این گروه خواستند که آنان نیز آتشبس کنند.
دبیرکل ناتو که اخیرا بر ادامه حمایت مالی از نیروهای امنیتی افغانستان تاسال 2022 وعده سپرده  در اولین ساعاتی اعلام آتش بس، از اقدام رئیسجمهور افغانستان استقبال و آن را یک گام اساسی در راستای صلح عنوان کرد. نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان نیز اعلام کرد از این تصمیم حکومت استقبال میکند. رئیس جمهوری اسلامی ایران نیز در حاشیه نشست شانگهایی در دیدار با رئیس جمهور افغانستان، از اعلام آتش بس دولت افغانستان استقبال کرد.
اقدام دولت افغانستان مورد استقبال نهادها و احزاب سیاسی افغانستان نیز قرار گرفت. برخی از چهرههای اپوزیسیون حکومت افغانستان نیز نفس آتش بس را امر نیک عنوان کردند ولی بر سوء استفاده طالبان و دیگر سهل انگاری های حکومت افغانستان در راستای تأمین امنیت شهروندان کشور انتقاد کردند. امرالله صالح رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان اعلام داشت که اعلام آتش بس یکطرفه اگر درست مدیریت نشود از دید امنیتی خطرات «بسیار جدی و احتمالا فاجعه انگیز و خونین را در پی خواهد داشت و در نتیجه روحیه را در صفوف نیروهای امنیتی نظامی پایین آورده و رفتار سازشگرانه را در عقبه سیاسی نظام گسترش میدهد.
برخی از چهرههای سابق طالبان همچون عبدالسلام راکتی و دیگران نیز اعلام آتش بس موقت را یک فرصت طلایی توصیف و بر امکان آتش بس دوامدار اظهار خوشبینی کرد.
این در حالی است که طالبان هیچگاه به درخواستهای آشتی جویانۀ دولت افغانستان پاسخ مثبت نداده بود. واکنش طالبان همواره بر این بود که حکومت دولت افغانستان صلاحیت لازم را برای تصمیمگیری ندارد و این آمریکاییها هستند که باید طرف گفتوگو قرار بگیرند. این بار سیاست دولت افغانستان مبنی بر اعلام آتش بس یک طرفه، به سرعت مورد استقبال گروه طالبان قرار گرفت. این امر برای بسیاری از تحلیلگران مسایل سیاسی افغانستان غافلگیر کننده بود. از این رو اعلام آتش بس سه روزه از سوی طالبان به مناسبت عید فطر، اقدام بیسابقه از سوی این گروه در جنگ هفده ساله افغانستان توصیف شده است. لحن پیام طالبان با حال و هوای روزهای عید و سنت عفو و بخشش در این روزها همخوان بود. طالبان اما در این آتش بس نیروهای خارجی را استثنا قرار داد.
حکومت افغانستان بلافاصله از پذیرش آتش بس اعلام شده توسط گروه طالبان استقبال کرد و آن را نتیجه سیاست درست دولت افغانستان عنوان کرد.
اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان در توییتر خود از اعلام آتشبس موقت طالبان استقبال کرده و نوشته است: «ما از اعلام آتشبس سهروزه طالبان در آغاز عید استقبال میکنیم. این امر پس از تصمیمگیری جسورانه دولت افغانستان برای متوقف کردن جنگ برای یک دوره زمانی معین صورت گرفته است.»
بامرور فرایند آتش بس صورت گرفته در افغانستان، این سؤال در اذهان پدید می آید که واقعا چه عواملی باعث این اقدام دوجانبه گردید؟ هرچند که جنگ افغانستان ماهیت استخباراتی به خود گرفته است و از حوادث دقیق پشت پرده شاید آن چنان اطلاعاتی دقیق در دسترس نباشد ولی شواهد موجود بر برخی عوامل تأثیرگذار در مورد آمادگی های دوجانبه بر پذیرش آتش بس وجود دارند که می توان بر آن تمرکز نمود.
انزوای سیاسی و اخلاقی طالبان در یک سال اخیر و تلاش های صورت گرفته از طرف علمای میانه رو در کشور های اسلامی مانند اندونیزیا و فتوای متفق القول علما در افغانستان برعلیه دهشت افکنی طالبان، به نظر می رسد که یکی از مهمترین عوامل پذیرش آتش بس موقت در روزهای مذهبی عید سعید فطر بوده است.
تا هنوز هم کشتار بی رحمانۀ شهروندان بیگناه افغانستان از جانب طالبان و عدم رعایت موازین و قواعد پذیرفته شده اخلاقی جنگ از جانب طالبان، این گروه را در انزوای سیاسی و اخلاقی قرار داده است.  طالبان پیوسته کوشیده است با افزایش ناامنی در شهرهای بزرگ افغانستان، از مشروعیت حکومت کاسته و به نظر مردم، حکومت افغانستان مقصر اوضاع نابسامان کشور  شناخته شود. ولی طالبان سرانجام متوجه شدند که کشتار غیر نظامیان ازسوی طالبان مردم را به ستوه آورده است و تاکتیکهای جنگی بیرحمانهی طالبان میان مردم و قوای مسلح افغانستان پیوند عمیقی ایجاد کرده است.
این واقعیت طالبان را بر آن داشت که  دست کم، مسئولیت برخی از حملات تروریستی بر مراکز شهری را به عهده نگیرند. ولی بازهم حملات تروریستی که هنوز هم بر غیر نظامیان صورت میگیرد، مردم طالبان، گروه حقانی و داعش را مسئول حملات میدانند. به نظر می رسد که واکنشهای عمومی برای این گروه اهمیت پیدا میکند تا به زعم خود دچار انزوا نشوند و بر مشروعیت دولت افزوده نگردد. آنها میکوشند که حمایت مردم را با خود داشته باشد تا در نهایت خود را به عنوان بدیلی برای حکومت افغانستان معرفی کرده بتوانند. این گروه اکنون به خوبی احساس میکند که مردم چقدر به صلح اشتیاق دارند. بنا بر این رد آتشبس چند روزه برای طالبان پیامدهای سیاسی منفیای را در پی داشت. از این رو پذیرش آتشبس را باید بخشی از رویکرد سیاسی طالبان به حساب آورد که هدف عمدهی آن ترمیم چهرهی این گروه به عنوان یک جریان ایدئولوژیک جنگطلب است. از شواهد پیداست که طالبان فشار انتقادات و نفرت عمومی از خود را احساس کرده اند. با این هم آنها باید راه طولانیای را برای کسب محبوبیت و تبدیل شدن به یک نیروی سیاسی قابل قبول طی کنند.
ادامه دارد....

دیدگاه شما