مردم افغانستان هرچند با دشواری‌ها و تنگناهای زندگی آشنایی کامل داشته و جسم و جان شان در سختی‌های روزگارتفتیده اند. زندگی در بلاتکلیفی، روزمره‌گی و نامعلوم بودن سرانجام و سرنوشت سیاست، امنیت، اقتصاد و اجتماع، جزءعادات و رفتار اکثریت مردمان این سرزمین گردیده‌اند. سختی و فلاکت اما دراین روزها و برهه‌ای زمانی به دلیل نا امنی درکلان‌شهرهای مثل کابل ودیگرشهرهای بزرگ، راه‌های مواصلاتی، افزایش جرایم جنایی و به خصوص سرقت‌های فراگیر، به علاوه سختی‌ها، دشواری‌ها و دشمنی‌های طبیعت با مردمان تهی‌دست و بی‌بضاعت با سرمای بی‌سابقه‌ای زمستان یخی، سیلاب ‌و برف‌باری در برخی از ولایات که باعث جان‌باختن تعدادی از شهروندان گردیده‌اند .نداشتن بودجه و سوخت‌کافی، زندگی بر اکثریت بی‌صدا و بی‌نشان را سخت‌تر و دشوارتر نموده‌اند. از جانب دیگر، از تیم‌های حمایتی و کمیته‌های اضطرار برای حداقل حمایت از آسیب دیده‌گان و اقشارآسیب‌پذیرخبری نیست. رسانه‌ها و صفحات اجتماعی نیز به صورت وسیع و ملی با این دشواری‌ها برخورد ننموده‌اند. وضعیت جدید کشور در ابعاد امنیتی و دشواری‌های معشیتی مردم به اختصار به بررسی گرفته شده‌اند.

وضعیت امنیتی
ناامنی و جنگ هنوز مثل چند دهه‌ای گذشته اولین مشکل و نگرانی در زندگی، کار و برنامه‌ریزی مردم به حساب می‌آید. تداوم جنگ و ناامنی بیش از هرزمانی دیگر بر دوش مردمان خسته از جنگ و جنگ‌زده سنگینی می‌کند. جنگ در افغانستان در زمستان جاری در چند جبهه و حالات جدید زیر، جریان دارد.
یکم: جنگ و جبهه‌ای مستقیم با دشمنان مردم افغانستان: مردم افغانستان، مثل بسیاری ملت‌ها در جنگ مستقیم با دشمنان دست بالا داشته و هیچ‌گاه در رویارویی جنگ مستقیم در برابر دشمن، کوتاه نیامده‌اند. مقاومت سخت و مستقیم نیروهای امنیتی در برابر دشمنان، با همه شرایط سخت و دشوار در جنگ فرسایشی و طولانی‌مدت با همه کاستی‌ها در اکمالات نظامی و حمایت‌های مادی و معنوی از جانب مدیران دولتی، پیروز میدان‌های جنگ رو در رو با دشمان مردم افغانستان بوده‌اند. با خارج شدن اکثریت نیروهای خارجی در سال 2014 نیروهای امنیتی در تمام جبهات جنگ در شمال و جنوب، شرق و غرب مردانه از سنگرهای عزت، شرف و استقلال شان با تمام وجود و تا اخرین لحظه حیات شان دفاع نموده‌اند.
دوم: جنگ با مجرمان جنایی و مخالفان امنیت و آرامش مردم در شهرها و شاهراه‌ها:
علاوه بر جنگ طولانی در برابر دشمنان مستقیم، مردم افغانستان در اکثر شهرها و شاهراه‌های اصلی در برابر جنگ‌های اعلام نشده مافیایی در بخش‌های جنایی، تروریسم اقتصادی و ناهنجاری‌های فرهنگی و ضداخلاقی قرارگرفته‌اند، در این جنگهای چندجانبه که ریشه در درون خانواده‌ها و جامعه و سیاست جنگ سرد علیه‌امنیت و روان جمعی مردم دارند، مردم درتناقض آشکاری در قضاوت و تصمیم‌گیری قرارگرفته‌اند. در این جنگ چندبعدی و پیچیده دولت، نیروهای امنیتی مربوط به امنیت شهرها دچار یک‌نوع سردرگمی در استراتیژی مبارزه با باندهای جنایی و مافیایی شده‌اند.
مبارزه با جرایم جنایی: چون افزایش جرایم جنایی مبتنی بر علل و عواملی‌ست که در تقابل با آن باید به تحلیل علل و عوامل پرداخت. در معناي عام پيشگيري از جرم هر اقدامي است كه جلوي ارتكاب جرم را بگيرد كه اين اقدام (يا اقدامات) مي‌تواند جنبه كيفري يا غيركيفري داشته باشد. به ديگر سخن، هرآنچه عليه جرم باشد و سبب كاهش نرخ بزهكاري گردد. برخي ديگر نيز بر اين باورند كه پيشگيري از جرم در برگيرنده تدابير و اقداماتي‌است كه نرخ بزهكاري را كاهش دهد. بدين‌صورت كه از يك‌سو علل اثرگذاري بر ارتكاب جرم را شناسايي كرده و از سويي ديگر ابتكارات مناسبي را براي مبارزه با اين علل اعمال‌كند. عده ديگري معتقدند پيش‌گيري از بزهكاري مجموعه اقدامات غيرقهرآميزي‌ست كه براي تحقق هدف ويژه يعني مهار بزهكاري، كاهش احتمال وقوع جرم، كاهش شدت بزه در مورد علل جرايم اتخاذ مي‌شود.  
وجه مشترک تعاريف بالا در خصوص پيشگيري، ذكر كلمه كاهش وقوع جرم است.
به عبارت ديگر، جرم‌شناسان اتفاق‌نظر دارند كه تمام تلاش‌ها براي كاهش وقوع جرم است و به صفر رساندن جرم اگر نگوييم امري محال لااقل بسيار مشكل است. جرم‌ ، پديده اجتناب‌ناپذير سازمان اجتماعي است كه بايد با راهكارها، سعي در كاهش وقوع جرم داشت. در نتيجه بر اساس مباني علمي جرم‌شناسي براي پي‌بردن به موفقيت برنامه‌هاي پيشگيري از وقوع جرم بايد با استفاده از شاخص‌ها، ميزان موفقيت در برنامه‌ها را مورد ارزيابي قرار ‌داد. يكي از مهمترين شاخص‌ها همان «ظرفيت‌جنايي» است. ظرفيت‌‌جنايي به عنوان ابزاري در دست پژوهشگران جرم‌شناسي‌ ميزان موفقيت در برنامه‌ها را نشان مي‌دهد و براي آنان اين امكان را فراهم مي‌سازد كه با توجه به ميزان سرمايه‌گذاري‌ها متوجه شوند تا چه حد در اجراي برنامه‌ها براي كاهش وقوع جرم موفق بوده‌اند. ظرفيت‌جنايي در جامعه آماري مشخص در يك زمان و مكان معين به صورت اعداد و ارقام تعيين مي‌شود. اما اين امر بر اساس شرايط مشخصي صورت مي‌گيرد تا مشخص شود كه كدام جرم در آن منطقه در حد طبيعي يا بالاتر و پايين‌تر از آن است. در افغانستان اما اول باید سیاست‌های جنایی در قبال این نوع جرایم در سطح وسیع مورد بازنگری و تحلیل قرارگیرد.

مبارزه با تروریسم و مافیای اقتصادی:
در تنگناهای زندگی مردم و شرایط سخت زندگی، گروه‌های مافیایی از فرصت استفاده نموده دست به قاچاق مواد غذایی، کم فروشی، قیمت فروشی و احتکار می‌زنند. به عنوان مثال به دلیل آلودگی هوا، دولت استفاده از زغال سنگ را باید ممنوع اعلام کند. در شرایط که هیچ جایگزین برای سوخت زمستانی در نظر نگرفته است، مافیایی انرژی سوخت قیمت گاز را از 60 افغانی به 100 افغانی می‌رساند، در حالی که هیچ نوع کنترل و نظارت بر انواع خریدوفروش منابع سوخت زمستانی وجود ندارد. این آشفته‌‌بازار در منابع انرژی سوخت بیش از همه به نفع مافیای اقتصادی و بیش‌تر از همه به ضرر قشرفقیر، کم درآمد و آسیب پذیر می‌باشند که از انواع انرژی‌های برق، چوب و زغال سنگ محرومند.

وضعیت معیشتی مردم
به دلیل نبود ساختارهای مشخص اقتصادی در بخش خصوصی و دولتی، عدم برنامه‌ریزی‌های ساختارمند و استراتژیک برای دوره‌های زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت از یک سو و به دلیل عدم شرایط مناسب امنیتی برای سرمایه‌گذاری‌های تاجران ملی و بین‌المللی، از بین رفتن تمام زیرساخت‌ها، بنیادهای اقتصادی و کارخانه‌جات قبل از جنگ‌های سی ساله، نبود برنامه‌های اقتصادی مثل برنامه‌های پنج ساله اقتصادی زمان داود خان، از دیگر سو عامل سردرگمی و بحران اقتصادی شده است. از فرصت‌های اقتصادی بعد از دوره‌ای طالبان نیز نه تنها استفاده‌ای بهینه به عمل نیامد، بل مردم هر روز فقیر و فقیرتر شدند. فرصت طلبان و مافیای اقتصادی هر روز قدرت‌مندتر می‌گردد. دولت فعلی در آخرین سال‌ها و فرصت‌های کاری‌اش، تعدادی از پروژه‌های تکمیل نه شده یا پروژه‌های خرد و کلان اقتصادی را روی دست گرفته‌اند. به دلیل نیازهای بیش از حد بازارکار و بحران اقتصادی بازتاب و نتیجه‌ای بسیار ملموسی بر بازارکار و معیشت مردم نداشته است. فضای سنگین امنیتی و ابهام در پروسه‌ای انتخابات و صلح، برپیچیدگی بحران اقتصادی و آینده‌ای مبهم آن افزوده است.

وضعیت معیشتی مردم:
1. نبود بازارکار: به دلیل نبود فرصت‌ها یا کمبود اشتغال و فرصت‌های کاری، تراکم نیروی کار بیشتر از تقاضای بازارکار، اکثریت جامعه‌ای افغانی که نیروی ساده‌ای کارگری را تشکیل می‌دهند، به شدت آسیب دیده و تعداد اندکی از نیروی انسانی متقاضی کار، فرصت کار و اشتغال را داشته‌اند. تعدادی دیگر به دلیل بیکاری و فساد عمومی دست به درآمدهای غیرقانونی ازطریق سرقت‌ها، قتل و اختطاف می‌زنند که علاوه بر آسیب‌های اقتصادی یکی از عوامل ناامنی در کلان شهرها و شاهراه ها نیز می‌باشند. در مقابل اکثریت مردم بی‌صدا که از طبقات پایین جامعه می‌باشند، روزهای سرد و سخت زمستان را بدون درآمد و سوخت کافی در هاله‌ای از ناامیدی، سردرگمی و یاس سپری می‌کنند.
2. شفاف نبودن سیاست‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها در عرصه‌ای ایجاد کار و اشتغال، عدم حمایت اجرایی و عملی از سرمایه‌گذاران و عدم توجه کافی در توسعه اقتصادی، نبود سیاست‌های مشخص و عملی در تعامل با سرمایه‌گذاران و کشورهای علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در افغانستان، بر وضعیت پچیده‌ای اقتصادی تاثیرات منفی بیشتری داشته‌اند. حتی باعث نارضایتی‌های عمومی و تا حدی عامل تخریب وجه‌ای ملی حکومت در داخل و خارج کشور گردیده است. به امید بهبود وضعیت امنیتی، اقتصادی و اجتماعی با کوشش و توجه بیشتر مدیران ارشد حکومتی و مدیریت بهتر سیاست‌های کلان امنیتی، اجتماعی و اقتصادی.